فروش انواع فایلهای دانشجویی

طراحی باغ | اصول بنیادی

طراحي باغ

طراحی باغ

طراحی باغ امروز در سایت دانشکده ها به طور کامل قرار خواهیم داد این فایل در یک قالب ورد می باشد

اگر کسی نیاز به این فایل طراحی باغ را دارد می تواند از طریق کامن به ما اطلاع دهد و ما لینک فایل را برایش ارسال خواهیم کرد

تعریف کامل در طراحی باغ در قسمت پایین می توانید مشاهده کنید.

باغ

طراحی باغ

طراحی باغ در تمام رشته‌هاي طراحي (طراحي منزل، طراحی باغ، طراحي ساختمان و ….) هم‌آهنگ بودن اجزاء طرح اهميت بسيار دارد. براي هم‌آهنگ كردن طرح‌ها، طراحان روش‌ها و اصولي خاص براي استفاده از خط، فرم، بافت، رنگ، مقياس، تكرار، تنوع و تعادل وضع نمودند. رعايت اين اصول در طرح تمام آثار هنري ضروري است. طراحي منظره و باغ‌سازي خاصيتي منحصر به فرد دارد و آن چند بعدي بودن فضاي طراحي شده است.

يك تابلوي نقاشي را بر سطح صاف يك بوم خلق مي‌كنند و يك مجسمه را بر پايه‌اي قرار داده و از دور نظاره مي‌كنند. براي ديدن اغلب آثار هنري، تماشاگر بايد تمام حواس خود را در زيبايي‌هايي كه در فضايي محدود و كوچك خلق شده، جمع و نظاره كند. حال آنكه طراح باغ فضايي سه بعدي را مي‌آرايد و نتيجه كار او از جهات مختلف و از داخل و زير و رو قابل ديد و لمس كردن است. در ضمن مقياس اجسام شناخته شده با مقياس خود نظاره كننده همگام است. به علاوه در ساعات مختلف روز و در فصل‌هاي مختلف سال، تركيب طرح منظره تغيير مي‌كند. مثلاً تغيير مكان سايه روشن‌ها در طول روز و حركت ابرها، مناظر مختلف قابل ديد از زواياي مختلف‌، تاثير تغيير فصول در گياهان در هر زمان حالتي خاص دارند. اين خاصيت منحصر به فرد، كار پرديس‌سازان را مشكل‌تر مي‌سازد.

حال به طور اختصار، خواص و معني خط و فرم و بافت، مقياس، رنگ، توالي و تنوع و تعادل بيان مي‌گردد.

1. خط يا محور

طراحی باغ محور خط و الگويي براي كنترل طرح است. طراح براي كنترل حركت بصري و كنترل فيزيكي از خطوط استفاده مي‌كند. به اين معني كه طراح توسط خط مي‌تواند ديد ناظر را به جسم يا مكاني خاص هدايت نمايد. به علاوه مسير و سرعت حركت بازديدكنندگان از باغ نيز به كمك خطوط يا محور مشخص مي‌شود. مثلاً پياده‌روهاي وسيع و مستقيم و بلامانع براي حركت سريع بكار مي‌رود و بر پياده‌روهاي مارپيچ و خطوط منحني حركت آهسته‌تر است. اغلب در پارك‌هاي جنگلي و پارك‌هايي كه به سبك انگليسي ساخته مي‌شود، خطوط منحني استفاده مي‌شود. پرچين‌ها، ديوارها، لبه و حاشيه پياده‌روها و حاشيه خود گياهان خطوط و محورهاي بارز طرح به شمار مي‌آيند.

2. فرم:

طراحی باغ شكل نهايي توده هر جسم را فرم آن جسم مي‌نامند. مثلاً فرم گياهان از مجموع شكل و فرم تنه و شاخه‌ها و برگ‌ها بوجود مي‌آيند. فرم اجسام بلند و باريك را فرم عمودي مي‌نامند و شكل توده نهايي اجسام كوتاه و پهن را فرم افقي ناميده و فرم اجسام مثلثي را فرم مخروطي مي‌دانند.

برخي از گياهان (درختان و درختچه‌هايي) را كه شاخ و برگ انبوه دارند؛ مي‌توان به كمك هرس كردن به شكل‌ها و فرم‌هاي مختلف درآورد. در قرن هفدهم در هلند و انگلستان، توجه خاصي به درختان و درختچه‌هاي هرس شده به فرم‌هاي گوناگون مي‌شد. خلق و نگاه‌دار اين فرم‌هاي گياهي به دقت و وقت و هزينه‌اي گزاف نياز دارد. امروزه ايجاد و نگاهداري گياهان هرس شده مقرون به صرفه نيست.

بافت طراحی باغ

3. بافت طراحی باغ

رابطه و هم‌بستگي بين مجموعه بخش‌هاي مختلف هر جسم، بافت آن جسم ناميده مي‌شود. در طراحی باغ كاربرد بافت‌هاي مختلف گياهان و ساير اجسام مانند سطح پياده‌روها، ديوارها و غيره تنوع به طرح مي‌بخشند.

به طور كلي، گياهان را به سه دسته گياهان ظريف، متوسط و خشن تقسيم مي‌كنند. مي‌توان گفت كه بافت يك گياه بستگي به طول دمبرگ، درخشندگي و روشني برگ‌ها، اندازه برگ‌ها، شكل برگ‌ها و فاصله مابين برگ‌ها دارد. در گونه‌اي كه دم برگ‌ها بلند و سطح رويي يا زيرين برگ‌ها روشن و يا سفيد و برگ‌ها جدا از همديگر و فاصله‌دار مي‌باشند، بافت آن ظريف كم‌پشت و نرم جلوه مي‌كند و برعكس، اگر برگ‌ها تيره‌ دم‌برگ‌ها كوتاه و برگ‌ها به هم چسبيده باشند، بافت خشن، سنگين و يا پرپشت است. بنابراين مي‌توانيم بگوييم كه سوني‌برگان تيره مثل كاج‌هايي كه به صورت توده انبوهي بر روي زمين رشد و نمو مي‌كنند، داراي بافت بسيار خشن مي‌باشد. برعكس، يك درخت ابريشم با شاخه‌هاي باز و برگ‌هاي مركب و دم برگ‌هاي بلند داراي بافت ظريف مي‌باشد.

بكار بردن گياهاني با بافت مشابه، باعث يك نواختي طرح مي‌شود، حال آنكه استفاده صحيح از سه تركيب ذكر شده به فضاي سبز تنوع بخشيده و ناظر را زود خسته نمي‌كند.

4. رنگ طراحی باغ

افراد مختلف نسبت به رنگ‌هاي گوناگون واكنش‌هاي متفاوتي نشان مي‌دهند. عده‌اي از مردم «كوررنگ» هستند، يعني قدرت تشخيص بعضي از رنگ‌ها را ندارند (مثلاً رنگ‌هاي سبز را آبي مي‌بينند و عده‌اي صورتي را قرمز تشخيص مي‌دهند).

به طور كلي رنگ‌هاي قرمز، نارنجي و زرد جزو رنگ‌هاي گرم محسوب مي‌شوند. طراحی باغ براي شاد جلوه دادن محيط و ايجاد تنوع در فصول مختلف سال، بيشتر از رنگ‌هاي ذكر شده استفاده مي‌كند. حال آنكه رنگ‌هاي سبز و آبي از رنگ‌هاي سرد به شمار مي‌روند. از اين رنگ‌ها براي بزرگتر نماياندن باغ استفاده مي‌شود. بعضي از درختاني كه برگ‌هاي دودي و سبز روشن و آبي دارند، در حدود باغ (نزديك ديوارها) استفاده مي‌شود تا عمق بيشتري به باغ بخشد.

هر جسمي در پارك رنگ دارد. اين رنگ‌ها، اغلب يكنواخت نيستند. مثلاً‌ تنوع رنگ‌هاي سبز بي‌شمار است، حتي در يك گونه گياهي رنگ سبز برگ تغييرات فراواني مي‌كند (در بهار برگ تازه روئيده به رنگ سبز روشن است، در تابستان سبز تيره شده و در پاييز به رنگ‌هاي قرمز و نارنجي درمي‌آيد) گل‌ها و ميوه‌هاي درختان نيز رنگ‌هاي بي‌شماري عرضه مي‌دارند.

رنگ‌هاي طبيعي هميشه بر رنگ‌هاي ساخته انسان برتري دارند. يك طراح موفق، رنگ‌ها را مي‌شناسد و به موقع آنها را بكار برده و رنگ را يكي از متغيرهاي مهم طرح خود قرار مي‌دهد.

كاربرد رنگ در طراحی باغ

طراحی باغ كاري بيش از قرار دادن گياهان يكساله و دائمي و درختان و درختچه‌ها در كنار يكديگر است. طرای باغ درست مثل يك نقاش يا دكوراتور در طرح پروژه، رنگ به كار مي‌برد. با انواع مختلف و جديد گياهاني كه در سال‌هاي اخير به بازار عرضه شده است، تقريباً مي‌توان تمام رنگ‌هاي چرخ رنگين را در اختيار داشت.

چرخه رنگين در طراحی باغ

رنگ‌هاي مختلف طيف نور را مي‌توان به ترتيب بر چرخه‌اي منطبق ساخت. رنگ‌هايي كه در چرخه رنگ مقابل يكديگر قرار دارند، مانند قرمز و سبز را «رنگ‌هاي مكمل»‌ يكديگر مي‌نامند. در نقاشي وقتي رنگ‌هاي مكمل را با يكديكر مخلوط مي‌كنند، رنگ‌ها خنثي مي‌شوند يا مكمل يكديگر شده و سايه‌اي و رنگي و خاكستري بوجود مي‌آورند.  اما در باغ‌سازي وقتي دو رنگ مكمل را كنار يكديگر قرار مي‌دهند، باعث زيباتر و بارزتر جلوه‌گر شدن يكديگر مي‌گردند. مثلاً گل‌هاي قرمز بر زمينه سبز چمن جلوه‌اي خاص مي‌يابد.

رنگ‌هايي كه بين سه رنگ اصلي، قرمز و آبي و زرد قرار گرفته‌اند، بر طبق محل آن‌ها بر چرخه‌ مخلوط‌هاي تدريجي از رنگ‌هاي اصلي دو طرف هستند. به اين ترتيب رنگ‌هايي كه مجاور يكديگر قرار دارند، به هم مربوط بوده و آنها را رنگ‌هاي هم‌آهنگ مي‌نامند. هرچه آنها نزديكتر باشند، تفاوت رنگ آنها نيز كمتر است.

با توجه به رنگ‌هاي سرد و رنگ‌هاي گرم، چرخه رنگين بخش‌هاي گرم و سرد دارد. مركز رنگ‌هاي گرم نارنجي و مركز رنگ‌هاي سرد، رنگ آبي است.

رنگ‌هاي گوناگون چرخه رنگين سايه‌هاي تيره و روشن نيز دارد. رنگ‌هاي حقيقي در مركز قرار گرفته و به تدريج هرچه بيشتر با رنگ سفيد مخلوط گردد، روشن‌تر و هرچه با رنگ سياه مخوط گردد، تيره‌تر مي‌شود.

زيبايي مناظر ساخته انسان به كاربرد صحيح رنگ در طرح بستگي دارد. در هر باغچه‌اي براي ايجاد تنوع و زيبايي از چند رنگ كامل براي ايجاد تباين استفاده مي‌شود. گل‌ها و گياهان با رنگ‌هاي مكمل را مي‌توان به صورت مخلوط بكار برد. براي مثال، رنگ‌هاي زرد و آبي (بنفش آبي و لاله زرد) يا آبي و قرمز (ابري و شمعداني) و يا به صورت توده‌هاي همجوار (حاشيه‌اي از ايرزين به دور توده‌اي از لواندر) زيبايي بخش محيط هستند. براي انتخاب رنگ‌هاي مكمل به منظور ايجاد تباين مي‌توان از چرخه رنگين استفاده كرد (رنگ‌هايي كه در چرخه رنگ در مقابل يكديگر قرار دارند، رنگ‌هاي مكمل هستند).

زياده‌روي در ايجاد تنوع و تباين جايز نيست. در اين گونه باغ‌ها آرامش از بين رفته و باعث شلوغي و سردرگمي مي‌شود. در ضمن حتماً لازم نيست كه هميشه براي بكار بردن رنگ‌هاي متباين از رنگ‌هاي تند استفاده شود، بلكه رنگ‌هاي ملايم نيز مناسب اين كار هستند.

با وجود انواع واريته‌هاي جديد گل‌هاي فصلي و درختچه‌ها و درختان كه در سال‌هاي اخير به بازار آمده‌اند، مي‌توان در تمام طول سال از رنگ‌هاي متنوع و هم‌آهنگ در باغچه استفاده كرد. مثلاً گل‌هاي ستاره دائمي و بنفشه و اطلسي و جوني پروس برگ آبي و پيسه آبي و غيره سايه‌هاي مختلف آبي را به باغچه آورده، رنگ‌هاي قرمز و زرد و سبز و بنفش نيز در واريته‌هاي مختلف گياهان به وفور پيدا مي‌شود. پس بهتر است در موقع انتخاب گياه،‌ واريته‌ خاص موردنظر ذكر گردد.

در رنگ‌هاي مختلف باغچه، معمولاً يك رنگ اصلي و مركزي وجود داشته، به طوري كه بقيه رنگ‌هاي بكار رفته با توجه به رنگ مركزي انتخاب مي‌شوند. در اغلب باغ‌ها رنگ سبز بيش از ساير رنگ‌ها مركز بوده و در بهار رنگ زرد بيشتر به چشم  مي‌خورد و در پاييز رنگ‌هاي گرم نارنجي بيش از ساير رنگ‌ها جلب توجه مي‌كند.

5. مقياس طراحی باغ:

در طراحی باغ، شناخت و كاربرد مقياس و اندازه‌ها اهميت به سزايي دارد. بدين منظور كه اندازه صحيح فواصل و ابعاد بكار رفته در باغ،‌ باعث ايجاد توازن و ترتيب در باغ مي‌شود. در جايي كه مقياس كوچك  است (مثل حياط‌هاي منازل مسكوني كوچك) فاصله يا دامنه ديد كم است. پس قوه ادراك و بينش مقدار زيادي تغيير مي‌كند. لذا در مقياس‌هاي كوچك جزئيات بيشتر گياهان تك تك ديده مي‌شود و كوچكترين دگرگوني در رنگ و گل و يا برگ زود به چشم مي‌خورد. در چنين مقياس‌هايي، هر گياه بطور انفرادي توده‌اي را تشكيل مي‌دهد. زياده‌روي در بكار بستن آنها باعث ايجاد يكنواختي مي‌شود. در صورتي كه تكرار گياهان و كشت توده‌هاي همگن آنها در محيط‌هاي وسيع هم‌آهنگي مي‌آفريند.

در فضاي كم و كوچك  از درختان بزرگ و بلند  كه تاج آنها بالاتر از سطح ديد است، به خوبي براي ايجاد سايبان استفاده مي‌شود، ولي درختچه‌هاي بزرگ و پرشاخ و برگ بيشتر سطح را گرفته و محيط را كوچك‌تر نشان مي‌دهند.

عطر گياهان در مقياس‌هاي كوچك مهمتر از مقياس‌هاي بزرگ هستند، چون تماس مردم با گياهان بيشتر بوده و لذت‌بخش‌تر است.

6. تنوع طراحی باغ:

تنوع طراحی باغ هم‌آميزي بافت‌ها و فر م‌ها و رنگ‌هاي مختلف تنوع ايجاد مي‌كند. تنوع كم باعث ايجاد يكنواختي شده و تنوع زياد سردرگمي پيش مي‌آورد. براي ايجاد فضايي دل‌نشين بايد تنوع در حد اعتدال باشد. زياده‌روي در بكار بردن اجسام مختلف نيز ناخوشايند است.

7. توالي:

توالي به عناصر متنوع، معني و مفهوم مي‌بخشد. با تكرار گياهان و اجسام مختلف در طرح از پيچيدگي احتمالي ناشي از تنوع بسيار، كاسته و نظم و ترتيبي به منظره مي‌بخشد. در پروژه‌هاي بسيار وسيع، طراح مي‌تواند به دلخواه خود يك انبوه‌كاري يا گروه‌كاري را تكرار كرده و ايجاد توالي نمايد. بدين‌سان باغ تكه تكه و جدا از هم جلوه نخواهد كرد.

8. تعادل:

معمولاً در يك منظره مي‌توان به سهولت يك محور پيدا كرد. اگر اجسام دو سوي محور كاملاً يكسان باشند، طرح را قرينه و اگر اجسام دو سوي طرح يكسان نباشد، طرح نامتقارن خوانده مي‌شود. در هر صورت ضروري است تعادلي بين اجسام دو طرف محور وجود داشته باشد.

مناظر زيباي طبيعت هرگز متقارن نيستند، ولي توازني بين دو سوي محور برقرار است. در اصطلاح اين توازن را «تقارن نظري» نامند. براي ايجاد فضايي طبيعي و زيبا هميشه بايد توازن را درنظر داشت و تقارن نظري كامل بوجود آورد.

طراح با شناخت عناصر فوق و اختصاصات آنها و بكار بردن صحيح عناصر فوق، قادر به هم‌آهنگ كردن طراحی باغ‌ها و پارك‌ها خواهد بود. آشنايي با خط و فرم و بافت و مقياس و رنگ و توالي و تنوع و تعادل گياهان و اجسام گوناگون كه در پارك بكار مي‌رود، اهميت بسزايي دارد. بي‌توجهي به آنها ممكن است باعث بروز خسارت فراوان گشته و طراحي ناموفق ارائه گردد.

مراحل باغسازی

از انتخاب زمين تا احداث باغ

پرديس‌سازي و ايجاد فضاي سبز حرفه‌اي حساس و دقيق است. مراحل اوليه شروع كار پرديس‌سازان به دقت و مطالعه بيشتر نياز دارد. با مشخص نمودن هدف از باغسازی و با برنامه‌ريزي دقيق، كار طرح به سهولت پيش رفته و امكان موفقيت بيشتر خواهد بود.

پارك‌ها و باغ‌ها براي مردم و براي بهسازي محيط زيست آنان احداث مي‌گردد. به اين دليل هر پروژه با درنظر گرفتن نيازهاي رواني و جسمي افراد آن منطقه خاص برنامه‌ريزي شده و طراحي مي‌شود. طرح با ايجاد فضايي مناسب، آسايش بيشتر مردم را فراهم آورده و پناهگاهي دلپذير براي آنان بوجود مي‌آورد. همه مردم به خصوص ساكنان شهرهاي بزرگ و پرجمعيت احتياج به مكاني دارند كه پس از كشمكش‌هاي روزانه بتوانند به آن مكان پناه برده و آرامش يابند.

كار طراحی باغ در چند مرحله انجام مي‌گيرد. اين مراحل به ترتيب عبارتند از:

  • مرحله انتخاب مكان مناسب؛
  • بازديد از زمين و نقشه‌ برداری؛
  • تجزيه و تحليل يا ارزيابي مكان؛
  • تجزيه و تحليل احتياجات افرادي كه بيشتر از آن محل استفاده مي‌كنند؛
  • انتخاب قسمت‌هاي مختلف مجموعه باغ؛
  • مربوط ساختن قسمت‌هاي انتخاب شده به يكديگر؛
  • انتخاب گياه؛
  • زيباسازی.

1. انتخاب مكان مناسب طراحی باغ

شكل زمين و اندازه مكان زيربنا در طراحی باغ اهميت بسيار دارد. در اكثر ممالك، انتخاب مكان مناسب به كمك طراحان باغ صورت مي‌گيرد. مثلاً طراح باغ منطقه‌اي را مناسب باغ گياهشناسي و باغ تفريحي و ناحيه‌اي را مناسب منطقه مسكومي تشخيص داده و انتخاب مي‌كند. اهميت فضاي سبز و رابطه آن با محيط زيست، به تازگي در ايران مورد توجه قرار گرفته است. كوشش كنوني مسوولان در اين است كه در مناطق پرجمعيت كاسته و به بهسازي محيط زيست منطقه كمك كرده باشند. براي اجراي اين منظور قوانيني نيز در امور شهرسازي و شهرداري وضع شده است كه طبق اين قوانين نسبت فضاي سبز به ساختمان‌ها كنترل مي‌شود، يعني در هر منطقه مشخص نموده‌اند كه چند درصد از زمين زيربنا و چند درصد آن به فضاي سبز و محوطه‌سازي اختصاص مي‌يابد. مقدار فضاي سبز و پارك در شهرك‌ها نيز قوانين خاص خود را دارد. چنين لوايح و قوانيني به بهسازي محيط زيست كمك فراوان مي‌كند.

اكثر اوقات،‌ باغساز ايرانی با مكاني انتخاب شده روبروست، لذا براي ايجاد فضايي قابل استفاده و زيربنا به مشكلات و مسائل پچيده‌تري برخورد مي‌كند. اميد است كه در آينده  بتوان مانند ساير ممالك مترقي انتخاب مكان مناسب احداث پارك را بر عهده طراحان باغ گذاشت.

2. بازديد از زمين و نقشه‌برداری

پس از انتخاب مكان مناسب، طرح به محل رفته و شخصاً مكان را بررسي مي‌نمايد. در اين مرحله به كمك نقشه‌برداران، نقشه كامل و دقيق مكان مثل پستي و بلندي حدود باغ و بالاخره تمام موقعيت‌هاي فيزيكي موجود در زمين را بر كاغذ رسم مي‌نمايد. معمولاً طراح تمام مشخصات مورد احتياج  خود را آماده كرده و نقشه‌بردار نتايج بدست آمده را محاسبه و ترسيم مي‌نمايد.

 

اطلاعات و مشخصات مورد نياز عبارتند از:

  • عنوان نقشه‌برداري، محل زمين، مقياس، جهت شمال نقشه و زمين و تاريخ؛
  • حدود زمين باغ و خيابان‌ها و جاده‌هاي مجاور (با ذكر فاصله)؛
  • خطوط ساختمان‌ها؛
  • نام صاحبان زمين‌هاي مجاور؛
  • محل دقيق تمام ديوارها، پرچين‌ها، خيابان‌ها، مجاري فاضلاب، پله‌ها، با ذكر نوع مصالح بكار رفته يا نماي بكار رفته در اين اماكن؛
  • محل پل‌ها و چاه‌ها و مستحدثاتي از اين قبيل كه اطراف زمين موردنظر وجود دارند؛
  • محل و نوع و جهت جريان تمام مجاري اصلي فاضلاب در زمين يا زمين‌هاي مجاور زه‌كشي. محل وقوع و اندازه تمام خطوط آب و گاز و پيچ‌هاي آب و محل كنتور و همچنين محل تيرهاي برق و تلفن و مسير سيم‌هاي برق و تلفن؛
  • محل و اندازه باتلاق‌ها، مسير سيلاب يا آب‌گيرهاي موجود در زمين؛
  • حدود نواحي جنگلي، محل درختان موجود كه قطر آنها از 20 سانتيمت تجاوز مي‌نمايد، بر نقشه مشخص گشته و نوع و ارتفاع و قطر تنه آنها ذكر گردد.

مطالب ذكر شده بوسيله نقشه‌برداران تهيه شده و بر كاغذ رسم مي‌گردد، ولي تنها اين نقشه براي شروع طراحي كافي نيست، بلكه طراح بايد خود به محل رفته و تمام جوانب را با چشم تيزبين خود بنگرد و به اصطلاح طراحان، محل را لمس كند.

3. تجزيه و تحليل مكان طراحی باغ

در اين مرحله طراح به محل باغ رفته و تمام جوانب محل را سنجيده و بر نقشه‌اي كه نقشه‌بردار به او داده، اطلاعات زير را رسم مي‌نمايد:

  • جهت بهترين و بدترين مناظر؛
  • از درختاني كه توسط نقشه‌بردار اندازه‌گيري شده، كدام يك حذف و كدام يك حفظ گردد.
  • اجسام و ساختمان‌ها‌ي نازيبا در زمين‌هاي مجاور (با ذكر فاصله تقريبي)؛
  • محل مناسب احداث ساختمان‌هاي جديد در پارك؛
  • جهت حركت خورشيد؛
  • جهت وزش باد؛
  • تجزيه و تحليل اقليم خرد منطقه باغ؛
  • عوامل طبيعي ديگر از قبيل: سرچشمه‌ها، درختچه‌هاي كمياب، كف‌پوش‌هاي گياهي (علف‌هاي موجود در زمين)، وجود خاك سطح‌الارض و عمق آن، زمين و خاك فرسوده و غيره.
  • مشخصات تمام عوامل مهم ديگر كه مربوط به زمين خاص مي‌گردد.

حال، طراح از مجموع دانسته‌ها و اطلاعاتي كه خود و نقشه‌بردار كسب كرده، نقشه‌اي رسم مي‌نمايد.

4. تجزيه و تحليل نيازهاي افرادي كه بيشتر از آن مكان استفاده مي‌نمايد

در اينجا طراح عوامل اجتماعي و نيازها و نوع زندگي افراد آن منطقه خاص را به ترتيب زير تجزيه و تحليل مي‌نمايد:

  • سنجيدن نسبت تعداد افراد به وسعت آن ناحيه (جمعيت نسبي منطقه پارك)؛
  • مقدار فضاي سبز موجود در آن ناحيه؛
  • نسبت تقريبي تعداد كودكان به تعدا بزرگسالان آن منطقه؛
  • درآمد سرانه (به طور تقريب)؛
  • نيازهاي فردي (جسمي و روحي)؛
  • نيازهاي اجتماعي.

جمع‌آوري چنين اطلاعاتي به صرف وقت و دقت زياد نياز دارد. سهل‌انگاري در اولين مرحله طرح را گاهي با شكست كلي طرح روبرو ساخته است.

5. انتخاب بخش‌هاي مختلف مجموعه باغ

طراحی باغ در اين مرحله تمام دانسته‌هايي را كه از نتيجه تمام تجزيه و تحليل جامعه به دست آورده است، كنار هم گذاشته و قسمت‌هاي قابل استفاده و مورد احتياج فضاي سبز را مشخص مي‌نمايد. در اينجا او مي‌تواند حدود كلي اماكني مانند محل بازي كودكان، محل ورزش، آبگير يا درياچه و حوض‌ها و محل رستوران، محل پاركينگ، محل پيك‌نيك‌ يا نشستن و گرد هم آوردن افراد، محل توالت‌ها، محل ساختمان‌هاي گوناگون و غيره را مشخص مي‌نمايد.

6. مربوط ساختن بخش‌هاي انتخاب شده

حال كه تمام محل‌هاي قابل استفاده افراد مشخص شده، بايد آنها را به يكديگر مربوط ساخت. در اينجا طراح سعي مي‌كند كه سهل‌ترين راه‌هاي ارتباطي را طرحريزي نمايد. يك باغ محل تفريح است. بايد حتي‌الامكان از احداث راه‌هاي پست و بلند و پرپيچ و خم خودداري نمود. معمولاً افراد مي‌خواهند كه از نزديكترين راه از نقطه‌اي به نقطه ديگر برسند. پس بايد سعي داشت كه مسيرهاي كم‌فراز و نشيب و خطوط ارتباطي كوتاه براي مربوط ساختن قسمت‌هاي مختلف طرح انتخاب نمود. طراح بايد هميشه سنين مختلف افرادي را كه از باغ استفاده مي‌كنند، در خاطر داشته باشد. افراد مسن توانايي راه رفتن بر پياده‌روهاي شني و پست و بلند را ندارند. كودكان نيز نمي‌توانند بر چنين مسيرهايي حركت نمايند. در ضمن آنان ممكن است در دوچرخه و سه‌ چرخه نيز در همين مسيرها استفاده نمايند.

سه نكته قابل توجه در موقع انتخاب نوع و مسير پياده‌رو عبارت است از:

الف) عرض پياده‌روها:

پياده‌روهاي پارك بايد به اندازه كافي وسعت داشته باشد تا چندين نفر و كالسكه كودكان، دوچرخه و سه‌چرخه خردسالان بتوانند همزمان به راحتي راه عبور داشته باشند. اگر پياده‌رو خيلي باريك باشد، طبيعتاً مردم روي چمن‌ها يا گل‌كاري مجاور پياده‌رو رفته و بعد از مدتي منظره‌اي ناخوشايند پيدا مي‌كند. اگر هم پياده‌روها زيادتر از حد عريض باشد،‌ باز اشتباه است. چون بي‌جهت از فضاي سبز و گل‌كاري و چمن‌كاري كاسته و پارك يا باغ را به جنگلي از آسفالت و يا مصالح ساختماني ديگر تبديل مي‌نمايد.

معمولآً بهتر است كه پياده‌روهاي اصلي عريض‌تر از پياده‌روهاي فرعي باشد تا عبور و مرور بازديدكنندگان به سهولت انجام گيرد.

ب) انتخاب جنس مصالح پياده‌رو:

دقت در انتخاب جنس مصالح پياده‌رو‌ها جايز است. سرعت حركت افراد بر مسيرهايي كه با مصالح مختلف ساخته شده‌ است، تفاوت فراوان دارد. مثلاً سرعت حركت عابرين پياده بر روي آسفالت خيلي زيادتر از سرعت حركت آنان بر شن و قلوه سنگ است.

لذا مسيرهاي گوناگون را طبق سرعت حركت افراد طراحي مي‌كنند. هميشه مسيرهاي اصلي عبور و مرور را كه سرعت حركت بيشتري لازم است، از جنس آسفالت، بتن و يا بلوك‌هاي بزرگ سيماني انتخاب مي‌نمايند. حركت دوچرخه و كالسكه كودكان نيز بر اين نوع كف‌پوش، صاف و بدون دست‌انداز خواهد بود. چون سرعت حركت در راه‌هاي فرعي كم‌تر از پياده‌روهاي اصلي خواهد بود.

در منازل مسكوني،‌ بهتر است جنس كف‌پوش يا جنس روكار ساختماني منزل هم‌آهنگي داشته باشد.

ج) پيچ و خم و پستي و بلندي مناسب

در باغ‌هايي كه به سبك سنتي ايراني يا سبك‌هاي ايتاليايي و فرانسوي احداث مي‌گردد، معمولاً پياده‌روها مستقيم هستند (هميشه از خطوط مستقيم ارتباطي استفاده مي‌شد)، و چون طرح چنين باغ‌هايي بر سطوح مسطح پياده مي‌شد، سراسر مسير پياده‌روها هموار و بدون پستي و بلندي بودند، حال آنكه در پارك‌هايي كه به سبك طبيعي طراحي مي‌شوند، مقداري پستي و بلندي وجود دارد. طراح ناچار است كه با كمك قدري پيچ و خم، اين قسمت‌هاي پست و بلند را به يكديگر مربو سازد، ولي بايد دقت داشت كه فراز و نشيب بيش از حد و اندازه نگردد تا تفرج كودكان و بزرگسالان به راحتي انجام گيرد.

7. انتخاب گياه:

حال كه اماكن مورد استفاده و خطوط ارتباطي اين محل‌ها طرح گرديد، مي‌توان گياهان مورد نياز را نيز انتخاب نمود. اين انتخاب بايد با درنظر گرفتن شرايط اقليمي ناحيه و گياهان بومي منطقه انجام گيرد.

شرايط اقليمي در نواحي مختلف ايران تفاوت دارد. اين كشور پهناور شامل آب و هواي مرطوب و گرم (خوزستان و سواحل خليج فارس)‌، مرطوب معتدل (گيلان)، گرم و خشك (حاشيه كوير) است. بنابراين يك طراح دقيق انتخاب گياه را با درنظر گرفتن شرايط اقليمي منطقه و نوع گياهان بومي آن منطقه انجام مي‌دهد. در اغلب نقاط ايران، تابستان‌ها گرم و خشك و زمستان‌ها سرد است. در تابستان به گياهاني كه مانع تابش مستقيم نور خورشيد بوده و به خنك كردن هوا، كمك نمايد، نياز است، حال آنكه در زمستان، گياهاني كه ممانعت از تابش نور خورشيد نكنند، مورد احتياج هستند تا مردم بتوانند از گرماي دلپذير آفتاب استفاده نمايند. براي اين منظور از درختان سايبان خزان‌پذير استفاده مي‌نمايند. معمولاً در اطراف محل‌هاي نشستن و محل بازي كودكان و در مسير پياده‌روها درختان سايبان بكار مي‌رود.

طراح بايد سعي داشته باشد كه تا حد امكان از گياهان (درختان و درختچه‌ها) بومي منطقه‌اي كه پارك در آن احداث مي‌شود، استفاده نمايد تا در مصرف آب و زحمت زياد در نگاهداري اين گياهان صرفه‌جويي شود. امكان رشد سريع‌تر و بهتر گياهان بومي منطقه نيز خيلي بيشتر از گياهان تازه‌ وارد مي‌باشد. مثلاً درخت نخل در تهران رشد كند و سخت دارد، در صورتي كه در سواحل رود كارون رشد و سلامت اين گياه سريع و مطلوب است.

انتخاب گياه بهتر است با درنظر گرفتن رنگ و شكل و فرم آن در فصو ل مختلف سال باشد. يعني هر درخت و يا درختچه با توجه به رنگ برگ، رنگ گل، رنگ ميوه و زمان و فصل خاص هر كدام انتخاب گردد. مي‌توان هر گوشه باغ را در فصل‌هاي مختلف سال با رنگ‌هاي الوان گياهان آرايش داد، ولي بايد از ايجاد تضاد و برخورد رنگ‌هاي تند جلوگيري شود. مثلاً بهتر است درخت سماق كنار درخت سرو نقره‌اي غرس نشود، چون برگ‌هاي درخت سماق در پاييز به رنگ نارنجي تند درآمده و تضادي عجيب با سرو نقره‌اي پيدا مي‌كند و منظره‌اي نازيبا مي‌سازد. به علاوه بهتر  است رنگ و فرم هر گياه را نيز در فصول مختلف سال درنظر داست تا طرحي نامتناسب ارائه نگردد.

اصولاً براي بزرگتر جلوه دادن محوطه باغ، سعي مي‌شود كه در قسمت‌هاي عقب باغ از درختان و درختچه‌هايي كه برگ‌هاي آبي و دودي دارند، استفاده شود و در قسمت‌هاي جلويي و جايي كه مدنظر است، گياهان با برگ‌هاي سبز تيره را بكار مي‌برند. پارك‌ها و باغ‌ها، مكاني براي آرامش روح و جسم هستند. پس سعي طراح در اين خواهد بود كه از مخلوط‌كاري و درهم كردن رنگ‌ها و ايجاد فضايي مغشوش خودداري كرده و فضايي آرام بيارانيد. كشت گل‌هاي فصلي و درختچه‌ها به صورت توده‌هاي يك رنگ و يك جنس مخصوصاً در پارك‌ها كه اغلب اين گياهان از فاصله‌اي دور نظاره مي‌گردد، بسيار زيبا مي‌نمايد و جلوه‌اي خاص به محيط مي‌دهد.

8. زيباسازی

در اينجا طراح سعي مي‌كند با مجسمه‌ها و علامات و غيره، بر زيبايي يك باغ بيافزايد. رنگ و جنس ديوارها و نرده‌ها و وسايل كمكي ديگر مانند آلاچيق‌ها و صندلي، نيمكت‌ها و غيره انتخاب مي‌‌شو د. در يك پارك وجود علائم راهنما ضروري است، لذا در برگزيدن نوع و شكل و محل و تعداد اين علائم در پارك بايد دقت شود. معمولاً سردرهاي ورودي و خروجي هر پارك را كاملاً مشخص مي‌كنند تا افرادي كه از پارك ديدن مي‌نمايند، احساس امنيت بيشتر كرده و گم نشوند.

به ترتيب ذكر شده، كار طراحي از ابتدا تا انتها انجام مي‌گيرد. بايد دانست كه هر پروژه و هر طرح خصوصياتي كاملاً مربوط به خود داشته و نمي‌توان اصولي كلي براي طراحي تمام باغ‌هاي جهان و حتي تمام باغ‌هاي ايران وضع نمود. يك طراح موفق و دقيق، طراحي است كه بتواند مسائل مهم و مورد احتياج هر منطقه را دريافته و همگام با احتياجات فردي و اجتماعي مردم هر ناحيه طرح‌ريزي نمايند.

گياه در طراحی باغ

ارزش‌های كاربردي گياهان در طراحي فضاي سبز

طراحی باغ در طول مدت تاريخ، گياهان تغيير مختصر يافته‌اند، ولي انتظار ما بسته به احتياج روزافزون ما از آن تغيير فراوان است. در اجتماعات بدوي، انسان فقط از فرآورده‌هاي گياهي استفاده مي‌كرد. پس از اينكه بشر غذاي كافي براي تغذيه اجتماعات خود بدست آورد، متوجه زيبايي گياهان شده و با پيشرفت صنعت و توسعه شهرنشيني گياهان، جاي خود را به خانه‌هاي مسكوني دادند و بالنتيجه گياهان بر سطح كره زمين كاهش يافت و به همين نسبت علاقه انسان نسبت به گياهان بيشتر شد.

اخيراً نقش گياهان در تركيب خاك، تثبيت خاك، كنترل رطوبت و تغيير هاو شناخته شده است. اينك بعد از شناختن خواص گياهان بشر در تعديل و تغيير شرايط نامساعد محيط زيست از آنان كمك مي‌گيرد. متاسفانه غالب اوقات فقط جنبه زيباسازي گياهان زينتي مدنظر قرار گرفته و توجهي به ارزش علمي آنها نمي‌شود، در صورتي كه نقش گياهان در بهسازي محيط زيست بسيار مهمتر از فقط زيبابودن آنان است.

فرهنگ‌هاي جهان تغيير يافته است، فعاليت و سرعت زياد در كلان شهران امروزي تشابهي به سرعت كم و نوع زندگي گذشتگان ما ندارد. روش و رفتار انسان امروزي نسبت به گياهان نيز تغيير يافته است، ولي اين تغيير روش به سرعت فرهنگ‌هاي ما نبوده است. در نتيجه محيط‌سازان به طور كلي توجهي به گياهان نكرده و از خواص آنها استفاده مناسب نشد. در فرهنگ عصر ما، كيفيت و كميت هرچيز سنجيده شده و ارزش اقتصادي و كاربردي آن تعيين مي‌گردد. گياهان در درجه اول براي بهتر جلوه دادن يك ساختمان يا زيباكردن زمين و يا براي بالا بردن ارزش زيبايي منطقه بكار مي‌رود، ولي نحوه عمل و استفاده خوب و صحيح از گياه نيز بايد درنظر گرفته شود.

اغلب مشكل بتوان فرقي بين خواص علمي و خواص زيباسازي گياهان قائل شد. مثلاً وقتي در اتوبان‌ها گياه كشت مي‌گردد تا از انعكاس مستقيم نور چراغ اتومبيل‌ها جلوگيري كند، به زيبايي و زيباسازي آن اتوبان كمك كرده‌اند. همين طور اگر براي پوشاندن محلي ناخوشايند يك رديف گياه كاشته شود، در مرحله اول به زيبايي منطقه كمك شده و در ضمن نقش كلي آن، يعني پوشاندن محل ناخوشايند نيز ايفا شده است. به غير از ميزان كاهش انعكاس نور و پوشاندن مناظر ناخوشايند گياهان براي ايجاد حصار و محل‌هاي محفوظ و هدايت زاويه ديد ناظر نيز بكار مي‌روند.

ارزش گياهان را مي‌توان سنجيد و بهترين كاربرد آنها را مشخص كرد و در بهسازي محيط زيست استفاده نمود. استفاده‌هاي عملي گياهان را مي‌توان به چهار دسته كلي تقسيم نمود. اين تقسيم‌بندي عبارتند از:

كاربرد گياهان در معماری

 

  • عناصر معماري؛
  • تقسيم فضا؛
  • ايجاد حفاظ؛
  • كنترل و ايجاد محوطه‌هاي خصوصي.

 

كاربرد مهندسي گياهان

 

2-1 كنترل و تثبيت خاك؛

2-2 كنترل صدا؛

2-3 كنترل انعكاس و نورهاي مزاحم ؛

2-4 كنترل ترافيك؛

2-5 پاكيزه‌سازي هوا.

 

كاربردي گياهان براي كنترل شرايط اقليمي

 

3-1 كنترل اشعه نور خورشيد؛

3-2 كنترل بايد؛

3-3 كنترل باران؛

3-4 كنترل درجه حرارت.

حفاظت فضاي سبز

انجام به موقع عمليات باغباني و باغداري، مهمترين قانون در نگاهدار باغ است. در اين فصل زمان صحيح انجام وظايف نگاهدار تمام درختان و درختچه‌ها و گياهان فصلي و چمن در باغ تاكيد شده و چگونگي برنامه‌ريزي و آماده كردن برنامه نگاهداري يك باغ تشريح مي‌شود. از اطلاعات فوق مي‌توان هزينه نگاهداري هر باغ را نيز محاسبه نمود.

1. تهيه برنامه نگاهداری باغ و فضای سبز

تقويم زماني يا برنامه نگاهداري باغ، راهنماي خوبي براي انجام به موقع اعمال باغباني است. يك تقويم زماني خوب و مناسب، سرپرست نگاهداري باغ را قادر مي‌سازد كه حداكثر بازده كارگران و وسايل باغباني را بكار برده و بذر و گل و وسايل مكانيكي مورد نياز را به موقع سفارش دهد. به علاوه برآورد هزينه كار با سهولت بيشتر انجام مي‌گيرد. به اين ترتيب اگر باغدار با كمبود مواد مالي روبرو شود، مي‌تواند به ترتيب اهميت، مراحل باغباني را انتخاب كرده و اولويت را به كارهاي بسيار ضروري بدهد.

چگونگي تنظيم برنامه:

اولين قدم طبقه‌بندي بخش‌هاي باغ موردنظر بر اساس ميزان كار مورد نياز در هر بخش است. هر قسمت از باغ را مي‌توان به بخش‌هاي پركار و كم‌كار و متوسط تقسيم نمود. مناطق پركار عبارتند از: محوطه گلكاري، چمن‌كاري و درختچه و درختاني كه هرس و تيمار زياد نياز دارند، مثل حياط خانه‌هاي و باغچه‌هاي اطراف محل نشستن در باغ‌هاي بزرگ و برخي ادارات و كارخانه‌ها.

در اغلب پارك‌هاي عمومي و محوطه ورزشي، فضاي سبز خيابان‌ها و جاده‌ها و بعضي مدارس تيمار و كار متوسط لازم دارد. چون در اماكن فوق بخش‌هاي پوشيده از چمن را كم‌تر وجين كرده و درختان و درختچه‌هاي چنين اماكن نياز به هرس فصلي نداشته و فقط مقدار جزئي در مورد لزوم هرس و سمپاشي مي‌شو.د كشت گل‌ها و گياهان فصلي به ندرت و به ميزان محدود انجام مي‌گيرد.

در بخش‌هايي كه به نگاهداري كم نياز دارد، مانند پارك‌هاي جنگلي و پارك‌هاي طبيعي فقط در صورت لزوم آبياري شده و محوطه نظافت مي‌شود. رسيدگي به درختان فقط به حذف و كندن و تعويض درختان خشك محدود مي‌شود. معمولاً در پارك‌هاي وسيع هر سه بخش فوق وجود دارد.

بودجه، مهمترين عامل تعيين كننده نوع نگاهداري يك منطقه است. مخارج نگاهداري بخش‌ها پرنياز بيش از بخش‌هاي كم‌نياز است. طراح بايد مشتري خود را از هزينه نگاهداري باغ مطلع سازد، ولي بسياري از طراحان از اين موقعيت استفاده نمي‌كنند و در نتيجه پروژه آنها اغلب طوري است كه نگاهداري از آن به هزينه زياد احتياج داشته و اغلب به علت محدوديت‌ها و كمبود هزينه قادر به نگاهداري آن نخواهد بود. طراح بايد هزينه نگاهداري باغ را در درازمدت تخمين زده و قدرت مالي صاحب فضاي سبز را درنظر بگيرد.

وقتي هزينه نگاهداري فضاي سبز يك ناحيه تخمين زده شد، قدم بعدي تهيه ليست كامل گياهان آن منطقه خواهد بود. به كمك اين ليست است كه نيازهاي عمليات نگاهداري مانند هرس كردن، وجين، دفع علف هرز، كودپاشي، سمپاشي و … را برآورد مي‌كنند.

کلیدواژه : طراحی باغ
723
ارسال دیدگاه
توسط
تومان