مقاله

طبقه‌بندی نکته‌های ماگما تیسم و سنگ‌های آذرین

دانشکده ها سایت دانلود مقاله تحقیق و جزوه های دانش آموزی و دانشجویی : موضوع پست مروری بر طبقه‌بندی نکته‌های ماگماتیسم و سنگ‌های آذرین

در گذشته باور بر این بود که سطح زیرین پوسته ی زمین حالتی مذاب دارد . اما بعد ها شواهدی به دست آمد که نشان می داد :
مواد مذاب فقط در بخش هایی از داخل زمین دیده می شود که گرمای موجود برای ذوب سنگ ها کافیست .

این مواد مذاب ۲ حالت دارند . یا آنکه در درون زمین سرد شوند یا اینکه به سطح زمین برسند و در آنجا سرد شوند .
ماگما : مواد مذاب درون زمین ماگما نام دارد .
نکته : به مواد مذابی که در درون زمین باشد ، ماگما می گوییم ولی اگر مواد مذاب به سطح زمین برسند ، در آن صورت به آن ها گدازه
) الوا –Lava )می گوییم .

ماگماها – اگر به سطح زمین برسند و سرد شوند سنگ های آذرین بیرونی
– اگر در درون زمین سرد شوند سنگ های اذرین درونی

سنگ های آذرین درونی

اسیدی – گرانیت
خنثی – دیوریت
بازی – گابرو
فوق – بازی پریدوتیت

سنگ های آذرین بیرونی

اسیدی – ریولیت
خنثی – آندزیت
بازی – بازالت

تست نمونه : کدام گزینه جمله ی زیر را به درستی تکمیل می نماید ؟
<<…………. بر خالف …………. بیرونی ولی …………. همانند …………. درونی است .>>
۱ )آندزیت – گابرو – دیوریت – ریولیت
۲ )بازالت – ریولیت – گابرو – آندزیت
۳ )آندزیت – ریولیت – گابرو – پریدوتیت
۴ )بازالت – پریدوتیت – دیوریت – گرانیت

 

طبقه‌بندی نکته‌های ماگما تیسم و سنگ‌های آذرین

 

نکته ترکیبی : سنگ هایی که دارای بافت ریز بلور ، فاقد بلور ) شیشه ای ( حفره دار ، اسفنجی و پورفیری هستند در سطح زمین یافت
می شوند .
نکته : اطالعات ما درباره ی چگونگی فعالیت های بیرونی ) آتشفشانی ( زیاد است زیرا امکان آزمایش مستقیم و مشاهدات
فراوانی درباره ی آنها وجود دارد .

نکته : اطالعات ما درمورد فعالیت های درونی زمین اندک است . زیرا امکان مشاهده ی مستقیم وجود ندارد .
چاره ی کار باید به شواهد غیر مستقیم قناعت کنیم .

سوال: چرا اطالعات ما درباره ی چگونگی فعالیت های درونی که در اعماق پوسته صورت می گیرد کم است ؟

پاسخ : چون امکان مشاهده ی مستقیم فعالیت های درونی زمین وجود ندارد . بخصوص که در این زمینه مطالعات ما پس از سرد
شدن ماگما انجام میشود و تشکیل سنگ ها در اعماق زمین صورت می گیرد و چگونگی این عمل را به چشم نمی بینیم .از طرفی
ممکن است از زمان پایان آن فعالیت ها میلیون ها سال هم گذشته باشد .

خب این توضیحات یعنی چی ؟ ما میگیم که از ماگما که توی درون زمینه اطالعات زیاد نداریم . چون اونو به چشم خودمون نمیبینیم
و به شـواهد قنـاعت می کنیـم . ) شنیدن کی بود ماننـد دیـدن ( و همچـنـین اینکه مـاگمـا رو بعـد اینـکه بیـاد رو زمـین و تبدیل به سـنگ
شه میتونیم مطالعه کنیم . بدیش اینجاس که حاال از عمر اون سنگم میلیون ها سال هم گذشته باشه.

……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ………………………………

سنگ های درونگیر : به سنگ های دربرگیرنده ی ساخت های آذرین گویند .

ماگـماها ضـمن باال آمدن از درز و شکـــاف های درون پوســته ی زمــین سـر د می شـوند و در مقـایســـه با ســنگ های اطـراف خـود ) ســـنگ
های درونگیر( ساخت های مختلفی ایجاد می کنند . به این ساخت ها بر اساس شکل ، اندازه و نحوه ی قرار گرفتن آنها در بین الیه ها
، نام های مختلفی داده اند . مانند : باتولیت ، الکوتیت ، دایک و سیل و ….

ساخت های توده ای ) صفحه ۹۶ و ۰۷)

باتولیت :

  • بزرگترین و وسیع ترین توده های آذرین عمقی
  •  وسعت بسیار زیاد ) به اندازه کوه الوند در همدان (
  •  عمق آنرا توسط یافته های ژئوفیزیکی بین ۰۱ تا ۰۱ کیلومتر تخمین می زنند .
  •  درشت بلور = زمان تشکیل آن بسیار کند و طوالنی است .
  •  با فرسایش الیه های فوقانی آنها ، در سطح زمین ظاهر می شوند .
  •  معموال گرانیتی است و ابعاد آن نسبت به عمق افزایش پیدا می کند .
  • با نفوذ در پوسته ، سنگ های اطراف خود را دگرگون می کنند که به آن هاله ی دگرگونی می گویند .

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
الکوتیت :

  •  کوژسنگ یا الکوتیت
  •  بر اثر نفوذ ماگما به داخل الیه های رسوبی و تغییر شکل آنها ایجاد می شود .
  •  توده ای عظیم از سنگ های آذرین درونی
  •  توده نفوذی آذرین همساز با الیه بندی و کف تحت مشخص ) قاعده صاف ( و سقف گنبدی شکل است .
  •  قطر این توده کمتر از ۸کیلو متر است و ضخامت آن از چند متر تا چند متر متغیر است.
  • الکوتیت شبیه سیل است ولی حالت تحدب در الکوتیت بیشتر از سیل است و به شکل گنبد در می آید .

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ساخت های ورقه ای صفحه ای

سیل :

  •  با نفوذ ماگما به موازات الیه های زمین نوعی ساخت ورقه ای به نام سیل به وجود می آید .
  • سیل با گدازه فرق دارد .
  • افقی است .

……………………………………………………………………………………………………………………………………..
دایک :

  •  از ساخت های آذرین ورقه ای ) یا صفحه ای شکل ( که سنگ های رسوبی درونگیر را قطع می کند . )خرداد ۵۹)
  •  عمودی یا نسبتا عمودی است .
  •  با نفوذ ماگما در شکاف ها ، دایک ایجاد می شود

 

شکل زیر نشان دهنده ی مواردی بود که گفته شد .

نکات شکل :همانطور که مشاهده می کنید ، سیل ها به موازات الیه های زمین تزریق شده اند و دایک ها الیه ها را قطع کرده اند .
الکوتیت تقریبا گنبدی شکل است و کف صاف دارد . است و منشا همه ی این ها از باتولیت است که بزرگترین ساخت توده ای می
باشد.

ماگما تیسم و سنگ‌های آذرین

 

تفاوت و تشابه سیل و دایک : به شکل باال توجه داشته باشید .

تشابه : هر دو جز ساخت آذرین ورقه ای )صفحه ای شکل(

تفاوت : سیل به موازات الیه های زمین تزریق می شود ولی دایک الیه های زمین را قطع می کند

نکته : سیل و دایک در محل استقرار با هم تفاوت دارند . )خارج از کشور ۵۰)

نکته : سیل و دایک در محل استقرار نسبت به الیه های درونگیر با یکدیگر متفاوت اند . ) خارج از کشور ۵۱)

 

ذوب و تبلور ) صفحه ی ۰۷)

در حالت متبلور یون های سازنده ی کانی ها با نظم و ترتیب معینی پهلوی هم چسبیده شده اند و حول یک نقطه ی ثابت ارتعاشات
اندکی از خود بروز می دهند .

 با افزایش دما ، یون ها دچار ارتعاش بیشتر می شوند برخورد موثر به یکدیگر نیاز به فضای بیشتر افزایش فاصله بین یون ها و انبساط ماده جامد

 در نقطه ذوب فاصله ی یون ها از هم زیاد است و شدت ارتعاشات بیشتر از نیروی پیوند شیمیایی یون هاست .

نتیجه :

 نظم و ترتیب ساختمان بلورین از بین می رود .

۲ -حجم ماده بیشتر شده و در نتیجه چگالی مایع مذاب کمتر از چگالی جامدی است که از آن به وجود می آید .

 در حالت تبلور عکس پدیده ی ذوب رخ می دهد . با کاهش دمای ذوب یون ها به یکدیگر نزدیک تر می شوند و حرکت
آزادانه ی خود را از دست می دهند .

تشکیل ماگما ) صفحه ۰۷)

در حالت کلی ماگما از ذوب سنگ های پوسته و یا گوشته طی فرایند بسیار پیچیده به وجود می آید.

 

عوامل موثر بر ذوب سنگ ) عوامل موثر بر تشکیل ماگما (

۱ -گرما : پیوند های یونی را در کانی ها سست و از هم جدا می کند نتیجه ذوب سنگ

۲ -فشار : افزایش فشار مانع ذوب سنگ

کاهش فشار افزایش ذوب سنگ

نکته : ) افزایش فشار یعنی از سطح زمین به اعماق زمین برویم. در چنین حالتی فشار افزایش می یابد . (

نکته : با فرض ثابت بودن دما هر چه از سطح زمین به اعماق برویم سنگ ها دیر تر ذوب می شوند .) بر عکسش هم صادق است .(

نکته : هر چه فشار افزایش یابد گرمای زیادی الزم است تا سنگ ذوب شود .

 

نکته ترکیبی : هنگامی که منحنی شیب زمین گرمایی منحنی تغییرات ذوب سنگ ها را قطع میکند ، سنگ ها در حالت خمیر سان
هستند که این پدیده در اعماق بین ۰۱۱ تا ۰۹۱ کیلومتری اتفاق می افتد .

۳ -آب: نقش مشابه گرما دارد .

به علت ساختمان خاص مولکولی خود می تواند جدا شدن پیوند های یونی را در کانی ها آسان کند .

چون آب در همه ی سنگ های پوسته ی زمین کم و بیش وجود دارد لذا افزایش فشار بخار آب را باید عاملی در ذوب سنگ ها به
حساب آورد .

نکته : گرما و آب باعث می شوند سنگ ذوب شود ولی فشار مانع ذوب سنگ ها می شود

 

نکات طالیی

بلور سنگ های تشکیل دهنده ی باتولیت ها اغلب دانه درشت است . چون زمان تشکیل و تبلور باتولیت ها خیلی کند و طوالنی
بوده است .

 نوعی ساخت آذرین درونی که ورقه ای شکل بوده و الیه ها را قطع می کند ، دایک نام دارد .

باتولیت توده ای ولی دایک صفحه ای است .

دلیل آنکه بعضی مواقع باتولیت ها در سطح زمین مشاهده می شوند آن است که الیه های فوقانی باتولیت ها فرسایش می یابند و
در نتیجه می توان باتولیت ها را در سطح زمین مشاهده کرد .

سنگ های اطراف ساخت های آذرین سنگ های درونگیر نام دارد .

سیل و دایک در محل استقرار نسبت به الیه های درونگیر با یکدیگر متفاوت اند .

ساخت اولیه ی قسمت های میانی کوه الوند ، توده ای است . ) خارج از کشور ۵۴ )

نوع سنگ های اطراف کوه الوند به ترتیب رسوبی ، آذرین و دگرگونی است .

توده های سنگ های آذرین در مقایسه به سنگ های درونگیر خود با توجه به شکل ظاهری خود طبقه بندی می شوند .

 گرما و آب باعث می شوند سنگ ذوب شود ولی فشار مانع ذوب سنگ ها می شود .

فشار استحکام پیوند های شیمیایی را در سنگ ها افزایش می دهد .

برای ذوب یک سنگ در اعماق زمین نسبت به سطح زمین ، گرمای زیادی نیاز داریم

 

ذوب ناقص

می دانیم که سنگ ها از کانی های متفاوتی تشکیل شده اند و این کانی ها نقطه ی ذوب متفاوتی دارند و هر کانی در نقطه ی ذوب خاص خود ذوب می شوند و بقیه ی کانی ها به حالت جامد باقی می مانند) در تشکیل ماگما وارد نمی شوند.

نکته : ذوب ناقص یکی از علل اختالف ترکیب ماگما هاست .

تحلیل شکل زیر

طبقه‌بندی نکته‌های ماگما تیسم و سنگ‌های آذرین

۱ -ابتدا کانی های روشن ) مسکوییت ، فلسپات ها ، اوژیت و … ( ذوب می شوند که این اتفاق در اعماق کم صورت می گیرد . ) در پوسته (

۲ -سپس کانی های تیره  الیوین ، پیروکسن و …  ذوب می شوند که این اتفاق در اعماق زیاد انجام می شوند در گوشته 

۳ -با افزایش عمق ، دما نیز افزایش می یابد .

۴ -سمت راست منحنی مایع است ولی سمت چپ آن جامد است .

۵ -به کمیت های افقی و عمودی نمودار توجه داشته باشید چون در سال های اخیر دیده شده است که مثال به جای کمیت عمودی
جدول جای خالی می گذارند و از شما آن کمیت را می خواهند .

 

نوع کانی ها و ترکیب عمومی سنگ های آذرین :

نوع کانی سنگ های آذرین کامال بستگی به ترکیب شیمایی سنگ های سازنده آن دارند .

 کانی هایی که در یک سنگ آذرین فراوان تر باشند ، بر ظاهر سنگ اثر می گذارند .

ترکیب سنگ ها :

۱ -پرسیلیس : به علت وفور کوارتز و فلدسپات ، ظاهری روشن دارند ) سنگ های اسیدی (

۲ -کم سیلیس : به علت وفور کانی های آهن و منیزیم دار ، رنگ تیره دارند . )سنگ های بازیک و فوق بازیک

 

نکته : با توجه به رنگ سنگ ) به شرط آنکه منظره تازه شکسته شده سنگ در نظر گرفته شود ( می توان تا اندازه ای به ترکیب سنگ
پی برد.

 

ترکیب سنگ ها :

نکته مهم : جدول زیر و اطالعات آنرا حفظ کنید . مثال بفهمید کدام یک درونی و کدام یک بیرونی است . درصد سیلیس موجود در
آنها را بدانید . دمایی که در آن ذوب می شوند و …. .

 

ماگما

نکات جدول باال :

 گرانیت – دیوریت – گابرو و پریدوتیت سنگ آذرین درونی هستند .

 ریولیت – آندزیت و بازالت سنگ آذرین بیرونی هستند .

 سنگ های بازی بر خالف سنگ های اسیدی دمای ذوب باالتری دارند .

 عنصر Al در همه ی سنگ ها وجود دارد .

 اسیدی یا بازی بودن بر اساس میزان سیلیس موجود بررسی می شود .

 

سری واکنش بوون :

یکی از پژوهش های بی سابقه در مورد تبلور ماگما ،به وسیله ی بوون ، ژئوفیزیکدان آمریکایی انجام شد .

او از آزمایشات خود نتیجه گرفت که همه ی کانی های موجود در سنگ های آذرین در یک زمان از ماگمای مذاب جدا نمی شوند . یعنی
هر کانی در دمای خاص خود متبلور می شوند .

به طوری که الیوین در دمای ۰۶۱۱ درجه اولین کانی است که از یک ماگمای بازیک ) بازالت ( جدا می شود . سپس پیروکسن در دمای کمتر از آن مثال در حدود ۰۴۱۱ درجه سانتی گراد .

پس می توان گفت وقتی ماگما ی داغ شروع به سرد شدن می کند ، در دماهای مختلف کانی هایی با ترکیب های متفاوت می توانند از مایع جدا شوند.

با ادامه ی این عمل ، ترکیب مایع مذاب باقی مانده تغییر می کند .

نکته : به عقیده ی بوون بیشتر ماگما ها ترکیب بازالتی دارند که از سرد شدن تدریجی این ماگما ها کانی های مختلف و در نتیجه
سنگ های آذرین متفاوت به وجود می آید .

نکته : نخستین کانی هایی که از سرد شدن ماگما حاصل می شوند ، عبارت اند از : الیوین – پالژیوکالز کلسیم دار

نکته : سنگ بازالتی ) یا معادل درونی آن گابرو ( از تجمع الیوین و پالژیوکلالز کلسیم دار به وجود می آید .

با ادامه ی تبلور ، ترکیب ماده مذاب باقی مانده تغییر می کند . یعنی تقریبا قسمت مهمی از آهن و منیزیم و کلسیم خود را از دست
می دهد

ولی در عوض ماده مذاب از عناصری که تا کنون در ساختمان ماده ای وارد نشده ) سدیم و پتاسیم ( ، غنی می شود و مقدار
سیلسیم نیز افزایش پیدا می کند ) اسیدی می شود ( . طبق نظریه بوون چون ترکیب اولیه ماگما بازالتی است ، ابتدا کانی های تیره )
الیوین و پیروکسن ( شروع به تبلور می کنند

یعنی ابتدا سنگ های فوق بازیک )پریدوتیت (و بازیک )بازالت و گابرو ( و سپس سنگ های خنثی ) دیوریت – آندزیت ( و در آخر سنگ های اسیدی متبلور می شود . ) گرانیت – ریولیت (

واکنش هایی که بر اساس نظریه بوون در ماگمای بازالتی صورت می گیرد :

۱ -سری غیر پیوسته : از دمای باال به دمای پایین ، واکنش های روبرو صورت می گیرد.

واکنش هایی که بر اساس نظریه بوون در ماگمای بازالتی صورت می گیرد :

۲ -سری پیوسته : از پالژیوکالز های کلسیم دار آغاز شده و با کاهش دما و واکنش های متعدد ، به پالژیوکالز سدیم دار ختم می شود .

با ادامه یافتن این مراحل ، پس از انجماد قسمت اعظم ماگما ، بلور های ارتوکالز ، مسکوییت و کوارتز از باقیمانده ی ماده مذاب متبلور
می شود

ماگما

تحلیل شکل باال :

 الیوین + پالژیوکالز کلسیم دار پریدوتیت فوق بازی

 الیوین + پیروکسن + پالژیوکالز کلسیم دار بازالت / گابرو بازی

 پیروکسن + پالژیوکالز کلسیم دار + آمفیبول + میکای سیاه ) بیوتیت ( آندزیت / دیوریت خنثی

 پالژیوکالز کلسیم دار + آمفیبول + میکای سیاه ) بیوتیت ( + فلدسپات پتاسیم دار + میکای سفید ) مسکوییت ( + کوارتز

ریولیت/گرانیت اسیدی

 به عقیده ی بوون بیشتر ماگماها ترکیب بازالتی دارند .

 نخستین کانی که از سرد شدن ماگما حاصل می شود ، الیوین و پالژیوکالز کلسیم دار است .

 با افزایش مقدار سیلسیم ، سدیم و پتاسیم ، ترکیب ماگما اسیدی می شود .

 آخرین کانی هایی که متبلور می شوند عبارت اند از :فلدسپات پتاسیم دار ، میکای سفید و کوارتز

 دمای باال الیوین

 دمای پایین کوارتز از مجموع این ۳ کانی ، ریولیت / گرانیت ساخته می شود .

 حداقل ۴ نوع کانی با ترکیب کانی شناسی متفاوت به وجود می آید.

 

نکته : بر اثر جدا شدن بلور های اولیه مثال ته نشینی در کف اطاق ماگمایی و عدم واکنش با مایع باقی مانده و انجماد ، سنگ های
آذرین مختلفی به وجود می آیند . ) شکل ۷ – ۶ )

طبقه‌بندی نکته‌های ماگماتیسم و سنگ‌های آذرین

 

شکل ۶٫۷ جدا شدن بلورهای اولیه و ته نشین شدن در کف اطاق ماگمایی

تحلیل شکل بالا :

 با گذشت زمان بلور های اولیه که در دمای باال خارج می شوند ، متبلور می شوند . مثل الیوین . با گذشت زمان مقدار تبلور
زیاد می شود و در آخر نیز کانی های روشن مثل میکای سفید ، کوارتز و … خارج می شود .

 هرچه زمان می گذرد ،ماگمای مذاب نیز کاهش می یابد

بافت

عریف :به اندازه ، شکل و آرایش کانی های موجود در یک سنگ بافت گویند .

اهمیت : نخستین چیزی که در یک سنگ مشاهده می شود ، اندازه یا درشتی بلور است . بنابر این می توان سنگ آذرین درونی را از
بیرونی تشخیص داد . )به کمک اندازه بلور تشکیل دهنده (

انواع بافت ها

۱ –درشت بلور : سرعت سرد شدن کند است تعداد مراکز تبلور کم است و یون ها فرصت کافی برای مهاجرت به سوی مراکز تبلور
را دارند تعداد بلور کم و اندازه ی آن بزرگ است . ) سنگ های درونی مثل گرانیت – دیوریت – گابرو و پریدوتیت (

۲ –ریز بلور : برعکس درشت بلور است . یعنی :
سرعت سرد شدن زیاد است بنابراین یون های فرصت کافی برای مهاجرت به مراکز تبلور را ندارند پس سنگ های
خروجی ، بافت دانه ریزی دارند . ) سنگ های بیرونی مثل ریولیت – آندزیت و بازالت (

۳ –فاقد بلور )شیشه ای ( : سرعت سرد شدن بسیار زیاد است و بنابراین ساختمان بلوری منظمی ندارند . ) ابسیدین (

۴ –پورفیری : بلور های درشت در زمینه ای فاقد بلور یا ریز بلور قرار دارند.
علت : این نوع سنگ ها در دو مرحله سرد شده اند. مرحله ی اول در اعماق و مرحله ی دوم در مسیر حرکت و نزدیک شدن به سطح
زمین یا در سطح زمین که خمیره سنگ ، سریعا انجماد یافته است .

۵ –حفره دار و اسنفنجی : به علت خروح گازها از گدازه در حال انجماد) در سطح زمین ( تشکیل یافته اند . )مثل سنگ پا ، پوکه
معدنی

سنگ‌های آذرین

 

طبقه بندی سنگ های آذرین

سنگ های آذرین را می توان بر اساس مالک های زیر طبقه بندی کرد :

ترکیب شیمیایی که به مقدار سیلیس موجود در سنگ وابسته است .

 نوع کانی های تشکیل دهنده ی سنگ

 بیرونی و درونی بودن آنها ) بافت سنگ ( تحلیل شکل بسیار مهم

 

ماگماتیسم و سنگ‌های آذرین

شکل ۶٫۹ رده بندی و ترکیب کانی شناسی اقسام مهم سنگهای آذرین

یکی از مهمترین مباحث فصل ۶ ، همین شکل است . شما باید بدانید هر سنگ از چه کانی هایی تشکیل شده است ، درصد فراوانی
هر کانی چقدر است ،ترتیب فراوانی آن ها چگونه است و … .

۱ )سنگ های اسیدی عبارت اند از : گرانیت – ریولیت | گرانیت درونی و ریولیت بیرونی است | رنگ آنها روشن است | ترکیب
) از زیاد به کم ( :کوارتز ، فلدسپات پتاسیم دار ) ارتوکالز ( ، پالژیوکالز سدیم دار ، مسکوییت) میکای سفید ( ،بیوتیت )میکای
سیاه ( ، آمفیبول ) مثال اوژیت (

۲ )سنگ های خنثی : دیوریت ، آندزیت| ترکیب آنها : پالژیوکالز کلسیم و سدیم دار ، آمفیبول ، پیروکسن و کمی الیوین و کوارتز

۳ )سنگ های بازی : گابرو – بازالت | ترکیب آنها : پالژیوکالز کلسیم دار ، پیروکسن ، الیوین و کمی آمفیبول

۴ )سنگ های الترا بازیک : پریدوتیت | ترکیب : الیوین ، پالژیوکالز کلسیم دار و کمی پیروکسن

۵ )تنوع ترکیبات سنگ های اسیدی ) گرانیت ، ریولیت ( از همه بیشتر است .

۶ )مقایسه ی تنوع ترکیبات سنگ ها : سنگ های اسیدی > خنثی > بازی > فوق بازی

۷ )هر سنگ آذرین درونی یک معادل بیرونی هم خواهند داشت ، ولی از نظر بافت با هم تفاوت دارند .

۸ )در این شکل اقسام سنگ هایی که بافت تماما شیشه ای و حفره دار دارند دیده نمی شود . مسلما این سنگ ها معادل درونی هم دارند .

۹ )رنگ سنگ های آذرین تابع کانی های موجود در آنها و وسیله خوبی برای تشخیص و نام گذاری سنگ هاست .

موارد استفاده از سنگ های آذرین

 

در تزئینات گرانیت و گابرو به علت زیبایی ، مقاومت زیاد ، دوام طوالنی

شیشه سازی رگه های سیلیس

چینی سازی رگه های فلدسپات

ساییدن و پرداختن چوب سنگ پا

عایق در ساختمان ها پوکه معدنی به علت سیمان گیری خوب ، تخلخل زیاد ، سبک بودن

استخراج فلزات گرانبها طال ، نقره ، جیوه ، مس ، سرب ، پالتین ، اورانیوم ، کروم احتمال استخراج فلز طال در محل رسوبات آبرفتی حاصل از فرسایش گرانیت ها زیاد است .

ایجاد خاک از فرسایش و هوازدگی کانی های سنگ های آذرین خاک تکیه گاه و محل زیست و منبع تغذیه
موجودات زنده در سطح زمین است .

نکته : اگر فعالیت های آذرین وجود نداشت ، خاک که غذای انسان از ان تامین می شود ، به صورت فعلی به وجود نمی آمد .

نکته : بسیاری از چشمه های آب گرم در مجاوت مناطق آتقشانی جوان ) نه پیر ( قرار دارند . آبگرم های موجود در اردبیل ) نزدیک آتش
فشان سبالن ( – بسیاری از چشمه های آبگرم اطراف دماوند و یا بستان آباد آذربایجان شرقی از جمله آن ها هستند .

 

نکات طالیی :

۱ )اختالف در نقطه ی ذوب کانی ها سبب می شود که برخی از کانی ها زودگداز و برخی دیر گداز باشند . ) سراسری ۵۰ داخل (

۲ )اگر در یک دمای معین ، کانی های دیر گداز در تشکیل ماگما شرکت نکنند ، در آن صورت ذوب سنگ ها را ناقص گویند .

۳ )سنگ های آذرین در ترکیب افیولیت ها یافت می شوند .

۴ )ترکیب شیمیایی پوسته ی قاره ای مشابه ترکیب آندزیت که نوعی سنگ آذرین درونی فوق بازیک مثل کیمبرلیت است .

۵ )ترکیب شیمایی پوسته ی اقیانوسی مشابه ترکیب بازالت )سنگ آذرین بیرونی بازی ( است .

۶ )میکای سفید با تبلور مستقیم از ماده ی مذاب باقی مانده پس از پایان واکنش های بوون جدا می شود .

۷ )در فرورانش یک ورقه سنگ کره به زیر ورقه ی دیگر ، مسکوییت از بقیه زودتر ذوب می شود .

۸ )ترتیب ذوب و تبلور کانی ها در سری واکنش بوون ، عکس یکدیگر است .

۹ )نمی توان انتظار داشت سنگی حاوی کانی های الیوین ، پیروکسن و بیوتیت از ماگمای بازالتی حاصل شود . ) باتوجه به نظریه
بوون(

۱۰ )بلور های سوزنی شکل موجود در گدازه ها ، امتداد و جهت جریان گدازه هارا نشان می دهند . ) بافت پورفیری (

۱۱ )فرق ابسیدین با سایر سنگ های آذرین در این است که در ابسیدین ساختمان بلوری منظمی موجود نیست . یا اگر هم موجود
باشد ، فاقد بلور است یا بافت آن شیشه ای است .

۱۲ )علت تشکیل بافت اسفنجی در پوکه ی معدنی ، خروج گازها از گدازه در حال انجماد است .

۱۳ )محل بهره برداری از پوکه معموال نزدیک کوه آتشفشانی است .

۱۴ )عمق انجماد ماده ی مذاب به وسیله ی بافت آن قابل تشخیص است ) سراسری ۵۴)

۱۵ )کلسیم از عناصر مهم تشکیل دهنده ی سنگ پریدوتیت است .

۱۶ )احتمال استخراج فلز طال در محل رسوبات آبرفتی حاصل از فرسایش گرانیت ها زیاد است . ) سراسری ۵۴)

 

آزمون

احتمال استخراج فلز طال از کدام محل بیشتر است ؟

رسوبات آبرفتی حاصل از فرسایش گرانیت ها

رسوبات آواری حاصل از فرسایش کیمبرلیت ها

دهانه ی چشمه های آب داغ اطراف آتش فشان ها

سنگ هایی که توسط گاز های داغ به سطح زمین رانده شده باشند .

کانی A حاصل واکنش مایع مذاب با کانی الیوین است . اگر این کانی دوباره با مایع مذاب باقی مانده واکنش دهد ، حاصل می تواند
کدام کانی باشد ؟

بیوتیت ۲ -اوژیت ۰-ارتوکالز ۴ -هورنبالند

عمق انجماد ماده ی مذاب به وسیله ی کدام مورد قابل تشخیص است ؟

رنگ ۲ -بافت ۰ -نوع کانی ۴ -ترکیب شیمیایی

در محل فرورانش ،اگر به ورقه ی لیتوسفری که تحت فشار و دمای باالیی قرار گرفته ، به طور ناگهانی مقداری آب اضافه شود ، کدام
اتفاق روی می دهد ؟

پیوند های یونی کانی های ورقه ی فرورانده شده می شکنند و بخشی از ورقه ذوب می شود .

فشار بخار آب ، استحکام پیوند های یونی را افزایش می دهد و مانع از ذوب سنگ ها می شود .

مولکول های آب به علت قطبی بودن ، جنبش یون ها را کند می سازد ولی ذوبی صورت نمی گیرد .

شدت ارتعاش مولکول های سنگ های موجود در ورقه کاهش پیدا می کند ، دمای سنگ ها باال می رود ، ذوب می شوند .

ساخت اولیه ی قسمت های میانی کوه الوند ، کدام است ؟

بلورین ۲ -صفحه ای ۰ -گدازه ای ۴ -توده ای

کدام مورد سبب ایجاد بافت شیشه ای در سنگ های آذرین می شوند ؟

سریع سرد شدن و تعداد مر اکز تبلور زیاد ، کافی نبودن فرصت ، برای مهاجر ت یون ها

کندی سریع شدن و کمی تعداد مراکز تبلور ، کافی نبودن فرصت ، برای مهاجرت یون ها

سریع سرد شدن و تعداد مر اکز تبلور زیاد ، کافی بودن فرصت ، برای مهاجر ت یون ها

سریع سرد شدن و کمی تعداد مراکز تبلور ، ترکیب شیمیایی بسیار خالص با گرانروی کم ماده مذاب

در معرفی یک سنگ آذرین ، از واژه های درونی ، تیره ، بازی و سیلیس کم استفاده شده است . کدام یک از این واژه ها تفاوت
اساسی تری با بقیه دارد ؟

تیره ۲ -بازی ۰-درونی ۴-سیلیس کم

پاسخنامه آزمون

blank

 

 

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا