اخلاق و تربیت اسلامی

اخلاق و تربیت اسلامی

تربیت اسلامی

  • فهرست مطالب
  • فصل اول :
  • معنا شناسی و جایگاه اخلاق کاربردی
  • فصل دوم :
  • اخلاق دانشجویی
  • فصل سوم :
  • اخلاق پژوهش
  • فصل چهارم :
  • اخلاق نقد ( شیوه های اخلاقی مواجهه با اندیشه ها )
  • فصل پنجم :
  • اخلاق معیشت
  • فصل ششم :
  • اخلاق معاشرت
  • فصل هفتم :
  • اخلاق جنسی
  • فصل هشتم:
  • اخلاق سیاست
  • فصل نهم:
  • اخلاق گفتگو
  • فصل اول :
  • معنا شناسی و جایگاه اخلاق کاربردی
  • ۱ – معنا شناسی اخلاق و علم اخلاق
    علم و شناخت و برخی تکیه بر عمل و رفتار داشته اند .
  • اخلاق از نظر لغوی

  • : سرشت سجیه خواه نیکو وپسندیده ، خواه زشت و ناپسند .
  • معنای اصطلاحی اخلاق :

  • رایج ترین معنای اصطلاحی در بین اندیشمندان اسلامی (صفات پایداری است که انسان به طور خود جوش بدون نیاز به تامل انجام می دهد) .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • تعریف علم اخلاق :
  • علمی ست که ضمن شناساندن خوبی ها وبدیها راه کسب خوبیها ورفع ودفع بدیها را به ما تعلیم می دهد .
  • البته نا گفته نماند در تعریف علم اخلاق برخی تکیه بر علم و شناخت  و برخی تکیه عمل و رفتار داشته اند.
  • ۲ – انواع ‌‌پژوهشهای اخلاقی
  • شاید بتوان کل تحقیقاتی که پیرامون اخلاق صورت می گیرد به سه حوزه (( مطالعات توصیفی )) (( مطالعات هنجاری ))
  • (( و مطالعات تحلیلی یا فرا اخلاقی)) تقسیم کرد که هر کدام به اختصار توضیح داده می شود:
  • الف-اخلاق توصیفی در پژوهش توصیفی اخلاق با متد تاریخی ونقلی به دنبال آشنایی با نوع رفتار اخلاقی فرد یا جامعه ای
  • خاص هستیم یعنی توصیف و معرفی اخلاقیات افراد ،گروه ها و جوامع مختلف را به عهده دارد ب-اخلاق هنجاری (دستوری):
  • در اینگونه تحقیق از افعال اختیاری انسان از جهت خوبی وبدی و باید ونباید آن بحث می کند یعنی دلیل درستی یا نا درستی
  • ومعیا رتشخیص کار خوب یا بد و اینکه چرا باید اخلاق فاضله را دا را بود از اخلاق رضیله پرهیز کرد را مورد بررسی قرار میدهد
  • ج- : اخلاق تحلیل( فرااخلاق) : در این نوع پژوهشها مفاهیم و احکام اخلاقی بررسی وتحلیل میشودو به
  • رفتار های اخلاق جوامع و افعال اختیاری انسان حقانیت و بطلان گزاره های اخلاقی کاری ندارند .
  • ۳-اخلاق کاربردی
  • همان اخلاق هنجاری است با این تفاوت که در حوزه ای خاص از زندگی افراد بحث می کند . یعنی نظریه اخلاق را در حوزه ی
  • مسائل خاص نشان می دهد .مثلا در مورد اخلاق دانشجوئی مهندسی-اخلاق پژوهشی – اخلاق نقد –اخلاق محیط زیست-
  • اخلاق سیاست –اخلاق جنس اخلاق ازدواج- اخلاق معیشت – اخلاق حرفه ای مثل اخلاق پزشکی – تجارت و روزنامه نگاری بحث می کند .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • الف ) اهمیت و جایگاه اخلاق کاربردی :
  • چون علم اخلاق در حقیقت علم زندگی به معنای حقیقی است بدون شک یکی از سرنوشت ساز ترین دانشهاست .
  • امام کاظم (ع) در مورد اهمیت آن می فرماید : لازم ترین دانش برای تو دانشی است که تو را به اصلاح قلبت راهنمایی کند
  • وفساد را برایت آشکار و پیامبر اکرم (ص) هدف اصلی رسالت خود را به کمال رساندن خلقهای کریم و منشهای بزرگوارانه معرفی کرده (( بعثت لاتمم مکارم الاخلاق ))
  • نمونه هایی از آثار اخلاقی دانشمندان مسلمان :
  • رسائل اخوان الصفا وخلان الوفا – الصاده و الاسعاد فی السیره الانسانیه – تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق – اخلاق
  • ناصری – احیاء علوم الدین – المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء – المراقبات فی اعمال السنه – جامع السعادات .
  • دلیل اینکه بسیاری از افراد با فضائل و رذائل آشنا هستند اما به آن عمل نمی کنند :
  • الف ) راه انجام وظایف اخلاقی و نحوه اعمال آن را نمی دانند یا درست تشخیص نمی دهند .
  • ب ) در زمان نیاز نمی توانند تصمیم درست بگیرند .

 

  • ب ) مهمترین رسالت اخلاق کاربردی :

  • تحلیل و بررسی ریشه ای فضائل و رذائل اخلاقی و راه تشخیص
  • تکالیف اخلاقی و شیوه تحقق آنها در حوزه های خاص .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • نمونه هایی از آثار اخلاقی در زمینه گفتگو و مناظره :

  • آداب مناظره از شیخ مهذب الدین احمد بن عبدالرضا – شیخ سلیمان بن عبدالله ما حوزی – احمد بن اسمائیل جزائری –
  • عبد الغفار بن محمد جیلانی – فاضل کاشی کبیری – میرزا محمد تنکابنی – میر فخر الدین محمد بن حسین حسینی –
  • آداب التخاطب از میر محمد عباس بن علی – آداب البحث والمناظره از میر غیاث الدین حسینی دشتکی
  • – آداب البحث از کمال الدین میثم بن علی بحرانی – خواجه نصیر الدین .
  • نمونه ایی از اخلاق معاشرت :

  • آداب المعاشره, از شیخ علی حزینه – آداب العشره محمد کاظم حائری – آداب الملوک , میرزا رفیع الدین نظام العلماء –
  • آداب سلطنت از سید هبه الله حسین – آداب السفر از یحیی بن احمد بن سعید خلی – محمد طاهر قزوینی – آداب الضیافه از محسن فیض کاشانی .
  • فصل دوم :
    اخلاق دانشجویی
  • ۱ – اهمیت علم آموزی در اسلام : آنقدر اهمیت دارد که نخستین آیات نازل شده در باره علم است .خداوند هدف از
  • بعثت پیامبران را صراحتاً تعلیم ذکر می کند , یعلمهم الکتاب همچنین انتخاب گروه مباشر علمی توسط پیامبر و اینکه فرمودند
  • بالتعلیم اُرسلت . در اسلام به عنوان یک فریضه بدون قید مکان و
  • زمان و جنسیت اطلبو العلم من المهد الی اللحد – ولربالصین
  • – الحکمه ضائه المومن – برتری عالم بر عابد همچون برتری ماه شب چهارده بر سایر ستارگان یا برتری خورشید بر سایر
  • سیارات . برای آموزگار خوبیها هم جنبندگان زمین و آسمان طلب مغفرت می کنند . یاد گیرنده و یاد دهنده دارای یک پاداشند .
  • اگر اسلام بر تحصیل علم تاکید کرده قطعا شرایط آداب و اخلاقیاتی بیان کرده است .
  • دانش اندوزی و پارسایی
  • چرا دانش اندوزی باید با پارسایی همراه باشد , چون انسان مجموعه ای از نیروهای متضاد است اگر با پارسایی آن را کنترل نکند در گرداب
  • سر کشی فرو می رود و انسانیت او پایمال می شود . علت اینکه متون اسلامی در کنار دعوت به دانش اندوزی بر پارسایی همراه
  • با تعلیم بر تزکیه تاکید می کند به خاطر این است که تفکر آدمی را از بند اسارت شیطان درونی و بیرونی آزاد کند .
  • اهمیت تقوا در کسب دانش چیست :

  • تقوا سبب میشود فطرت انسان به پاکی و زلالی نخستین برگردد و باعث شود
  • بدون دخالت هوای نفس حقایق را پذیرفته و به اندیشه صحیح برسد .
  • موانع دستیابی به علم حقیقی :
  • چینش نادرست مقدمات – کوتاهی در انتخاب مواد یقین آور برای استدلال – پیروی از حدس و گمان – تقلید کور کورانه –
  • شتاب زدگی – تمایلات نفسانی در اسارت و بردگی وهم و خیال بودن – حب و بغض – عجب وخود بزرگ بینی , از مهمترین موانع رسیدن به علم حقیقی است .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • برای پرهیز از لغزشها و برداشتن موانع چه اقدامی باید کرد :

  • یکی اینکه علم منطق را به درستی آموخت و بدرستی به کار گرفت و برای بر طرف کردن آلودگی های
  • نفسانی و اخلاقی باید خود را به لباس و صلاح تقوا و ایمان مجهز کرد و از خداوند کمک گرفت .
  • الف ) پیروی از حدس و گمان چگونه به عنوان یک مانع رسیدن به علم حقیقی به حساب می آید :

  • شاید رسیدن به یقین در بسیاری از امور بسیار دشوار به نظر می رسد با توجه به غریزه راحت طلبی انسان زندگی را بر
  • گمان بنا می کند که ممکن است زیان های جبران ناپذیر به بار آورد . قرآن کریم این شیوه را محکوم می کند (( ولا تغف ما لیس لک به علم )) اسراء ۳۶
  • بنا براین انسان نباید بر اساس حدس و گمان قضاوت کند و تا زمانیکه به یقین نرسیده حکم کردن جایز نیست .
  • ب ) منظور از تقلید کورکورانه چیست , انواع تقلید را بنویسید

  • سپردن مهار تفکر به دست دیگران . تقلید چه در مسائل فرعی
  • و جزئی مانند نوع پوشش مد گرایی و چه در مسائل کلی
  • چون اندیشمندان در نوع جهان بینی مثلا اکثریت را ملاک قرار دادن کار پسندیده ای نیست . اما می توان تقلید را به دو
  • نوع مذموم و ممدوح تقسیم کرد . مذموم تقلیدی است که رهزن راه اندیشه بوده و بر گمراهی آدمی می افزاید . ممدوح و
  • پسندیده که عقل و فطرت به آن حکم می کند مثل رجوع به متخصص و نظر آن را راهنمای خود ساختن . علت زننده بودن
  • تقلید کورکورانه اینست که بدون به کار انداختن عقل اقدام به عمل شده . خداوند به انسان عقل
  • و شعور داده است که با استفاده از آن و راهنمایی افراد مورد اطمینان راه درست را انتخاب کند .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • آیا به نظر شما کثرت طرفداران یک اندیشه یا کردار دلیل بر حقانیت آن است و اندک بودن حامیان دلیل بر بطلان است ؟
  • ج ) منظور از شتاب زدگی چیست
  • انسان صرف فراهم آوردن اطلاعات اندک درباره یک موضوع
    نمی تواند به نتیجه بپردازد . امام علی (ع) در مورد شتاب زدگی می فرمایند : از شتاب زدگی بپرهیز
  • زیرا شتاب زدگی در کارها موجب می شود که انسان به هدف نرسد و کارش مورد ستایش نباشد .
  • د ) تمایلات نفسانی چگونه مانع رسیدن به علم حقیقی می شود
  • حب و بغضهای تعصب آمیز تعلیم و تعقل را منحرف می کند ،

    چون غرض آمد هنر پوشیده شد       صد حجاب از دل به سوی دیده شد

  • امام علی (ع) می فرماید (( هر کس عاشق چیزی شد دیدگانش کور و قلبش رنجور می شود )) ((کسی که چیزی را دشمن بدارد
  • خوش ندارد بدان بنگرد یا نام آن نزد وی بر زبان رود )) و در مذمت طمع می فرمایند : آنجا که برق شمشیر طمع در فضای اندیشه بلند
  • شود و بیشترین جایی است که عقل در زمین در می غلتد . عجب و خود بزرگ بینی نشانه ضعف و سستی عقل و گمراهی است .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • آداب اخلاقی آموختن :

  • اخلاص ( انگیزه الهی ) – انتخاب استاد شایسته – رعایت اولویت ها – خوب گوش دادن – پرسش و پرسشگری –
  • ضبط و نگارش مطالب – تواضع در برابر استاد از مهمترین آداب
  • اخلاقی آموختن است که به اختصار توضیح داده می شود .
  • الف ) منظور از اخلاص و اهمیت آن : با توجه به اینکه ارزش هر عملی به نیت و انگیزه آن بستگی دارد، به همین جهت انگیزه
  • و نیت از اهمیت بالایی برخوردار است . انسان به این نکته مهم باید توجه داشته باشد انسان در انجام کارها باید هم حسن
  • فعلی و هم حسن فاعلی داشته باشد. یعنی هم باید کار خوب باشد و هم نیت خوب داشتن در انجام کار مهم است. یعنی
  • ماهیت هر عمل با توجه به نیتی که فرد در انجام آن دارد مشخص می شود. پیامبر اکرم (ص) می فرمایند : (( نیه المومن خیر من علم )) –
  • (( انما الاعمال بالنیات و لکل امریء مانوی ))، کارها به نیت هاست و برای هر انسان تنها چیزی که باقی می ماند که نیت آن عمل است.
  • (( قل کل یعمل علی شاکله )) شاکله = نیت- پیامبر اکرم: من اخلص الله اربعین صباحتاًجَرتَ فیا جشهد بیع الحکمه من قلبه علی لسانه
  • کار اخلاقی و ارزشمند از نظر اسلام کاری است که صرفا برای رضای خدا انجام شده باشد که خود مراتب و درجاتی دارد . برخی ب
  • ه نیت بهره مندی از نعمت های الهی و دخول به بهشت ، گروهی برای رهایی از عذاب الهی و ترس از جهنم و دسته ای صرفا رضای او را در نظر می گیرند .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • تاثیر نیت در ارزشمندی کارها را بنویسید :
  • نیت روی کار تاثیر
  • می گذارد کار در تکامل نفس انسان و رسیدن به سعادت ابدی تاثیر گذار است و این تاثیر تکوینی و ذاتی است نه قراردادی .
  • رابطه بین نیت با سعادت انسان :
  • هر اندازه نیت خالصانه باشد به سعادتمندی نزدیکتر خواهد بود یعنی بیانگر یک رابطه حقیقی است نه قراردادی .
  • عمل بدون نیت یک کالبد مرده است که با روح انسان ارتباط پیدا نمی کند .
  • علم اندوزی در چه صورتی ارزشمند است ؟
  • در صورتی که ما را به سعادت و کمال نهایی نزدیک کند ، کمال نهایی همان قرب الهی است . بنابر این اگر برای کسب
  • قدرت و شهرت و ثروت باشد در نظام اخلاقی اسلام هیچ ارزشی ندارد .
  • نشانه داشتن نیت الهی در تحصیل علم :
  • همان اندازه که علم و دانش انسان افزایش یابد ذلت درونی او در برابر خودش
    – تواضعش در برابر مردم – خشیتش در برابر خدا

    – درکش نسبت به دین و حقایق الهی افزایش یابد .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • ب ) انتخاب استاد شایسته :
  • ج ) رعایت اولویت ها :.
  • دوران دانشجویی بسیار محدود است . مهم ترین وظیفه دانشجو این است که به دنبال تحصیل علوم نافع به حال جامعه باشد ،
  • وقت خود را صرف مسائل غیر ضروری نکند . شهید اول در این باره می گوید (( من الخسران صرف الزمان فی المباح و ان قل))
  • امام علی (ع) به دانشجویان توصیه می کند : به دنبال فهم و حل مسائل ضروری باشید جهل به آنها پذیزفتنی نیست .
  • ودر جای دیگر می فرماید : دانشها بیشتر از آنند که تو بتوانی همه آنها را بیاموزی ، پس باید گلچین کرد و از هر دانشی بهترین ها را انتخاب کنی.
  • د ) خوب گوش دادن :
  • طالبان علم لازم است هنر خوب گوش دادن را داشته باشند که هم ادب دانشجو در برابر استاد را نشان می دهد و هم
  • بهتر و بیشتر از محضر استاد بهره می برد . امام علی (ع) در این باره می فرمایند : زمانیکه نزد دانشمندی نشستی پس
  • بر شنیدن نسبت به گفتن حریص تر باش خوب گوش دادن را بیاموز همان گونه که خوب گفتن را می آموزی و سخن کسی را قطع نکن .
  • ویژگی های یک مستمع خوب :
  • ۱- به سخن گویند دقت کند
  • ۲-آمادگی کافی برای ادراک داشته باشد
  • ۳-بردبار و شکیبا باشد
  • ۴-احساس خستگی نکند –
  • ۵- بتواند نکات اصلی گفتار گوینده را از شاخ و برگ های آن جدا کند

اخلاق و تربیت اسلامی

  • ه ) پرسش و پرسشگری :
  • پرسش و پرسشگری نه تنها از فضائل اخلاقی است بلکه در برخی موارد از نظر شرعی امری واجب است .
  • به گفته نبی اکرم (ص) پزسش کلید خزائن و گنجینه های دانش است و فرمودند چهار دسته هستند ، پرسش گر ، گوینده ، شنونده و دوستدار آنها.
  • در چه صورتی پرسشگری دارای ارزش اخلاقی است ؟
  • پرسشگری ذاتاً ارزش ندارد تنها در صورتی دارای ارزش اخلاقی است که :
  • ۱- به منظور کشف حقیقت و فهم واقعیتی باشد اگر به منظور اظهار فضل و مچ گیری باشد بسیار زشت و ناپسند است .
  • ۲-درباره موضوعاتی باشد که گره ای از کار بگشاید یعنی در سرنوشت مادی یا معنوی انسان دخالت داشته باشد .

اخلاق و تربیت اسلامی

  • وظیفه استاد نسبت به پرسش و پرسشگری :
  • ضمن اینکه از پرسشگری دانشجو استقبال کند لازم است نسبت به آنچه نمی داند نظر ندهد . از پرسش دانشجویان
  • ناراحت یا خسته نشود زیرا قرار نیست استاد بتواند به تمام پرسشهای دانشجویان پاسخ دهد .
  • روایات فراوانیدر مذهب پاسخهایی که از روی جهل داده می شود وارد شده است .
  • متن بالا فقط تکه هایی از محتوی متن پروژه میباشد

    که به صورت نمونه در این صفحه درج شده است.

    شما بعد از پرداخت آنلاین فایل را فورا دانلود نمایید .

    فرمت فایل :پاورپوینت

    تعداد اسلاید:۸۱

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “اخلاق و تربیت اسلامی”