تکنولوژی آموزشی

 

تکنولوژی آموزشی,تکنولوژی اموزشی,کتاب تکنولوژی آموزشی,تعریف تکنولوژی آموزشی,تعریف تکنولوژی,مقدمات تکنولوژی آموزشی,مقاله تاثیر تکنولوژی بر یادگیری

 

 

تکنولوژی آموزشی

مقدمات تکنولوژی آموزشی

رشته علوم تربیتی

۳ واحد درسی

مولف : خدیجه علی آبادی

nانتشارات دانشگاه پیام نور۱۳۸۲

طرح درس

تکنولوژی آموزشی

این کتاب شامل سه بخش است :

  1. بخش اول : تاریخ و مفهوم تکنولوژی آموزشی
    در جهان .
  2. بخش دوم : آشنایی با طراحی منظم آموزشی .

۳ . بخش سوم : معرفی رسانه ها .

تکنولوژی آموزشی

اهداف کلی کتاب

آشنایی با مفهوم تکنولوژی آموزشی ،
طراحی منظم آموزشی و انواع رسانه ها .

nبخش اول:
تاریخچه و مفهوم تکنولوژی آموزشی

هدف های کلی :

آ شنایی با تکنولوژی آموزشی ،تاریخچه و مفاهیم وابسته

nهدفهای رفتاری بخش اول

v مفهوم تکنولوژی آموزشی

vتعریف تکنولوژی آموزشی

vتعریف سیستم

vسیستم برتر

vنگرش سیستمتیک

vتعریف ارتباط

vانواع مدل ارتباطی و قیاس آنها

nمفهوم تکنولوژی آموزشی

vگروهی تکنولوژی آموزشی را کار با ابزارهایی مانند انواع پروژکتورها و فیلم می‌دانند.

vدسته‌ای دیگر تصورشان از این رشته کاربرد مواد در آموزش است و می‌گویند کاربرد هر ماده‌ای در آموزش اعم از گچ یا ابزار بسیار ساده معلم ساخته تا پیچیده همه استفاده‌ از تکنولوژی در آموزش است.

 

مفهوم تکنولوژی آموزشی

vبعضی دیگر کاربرد روشها و فنون مختلف تدریس و طراحی درس را تکنولوژی آموزشی می‌دانند.

vگروهی نیز تکنولوژی آموزشی بسان معجزه ای
می پندارند که قادر است پاسخگوی مشکلات آموزشی ناشی از فضای کم، تعداد زیاد دانش آموزان، عدم کارآیی معلمان و تعداد کم آنها باشد.

vتعداد کمی از نیز تکنولوژی آموزشی به عنوان جزئی از فلسفه حاکم بر برنامه ریزی یک کشور یاد می‌کنند.

مفهوم تکنولوژی آموزشی

دلیل این گوناگونی تصورات ذهنی از یک رشته علمی نحوه وارد شدن این رشته به سیستم آموزشی کشورها و به طور کلی تکامل مفهوم تکنولوژی آموزشی است.

مفهوم تکنولوژی آموزشی

تکنولوژی آموزشی در طی تکامل خود از چهار مرحله گذر کرده و اکنون وارد مرحله پنجم شده است :

مرحله اول- ابزار و وسایل

مرحله دوم- مواد آموزشی

مرحله سوم- نظامهای درسی

مرحله چهارم- نظامهای آموزشی

مرحله پنجم- نظامهای اجتماعی

مرحله اول- ابزار و وسایل

در سالهای ۱۹۰۰ شروع ساخت انواع پروژکتورها

هدف از ساختن این ابزار :  تجاری

هدف استفاده از مواد به وسیله این ابزار : سرگرمی

افراد متخصص : مهندسین الکترونیک و تکنسینها

مرحله اول- ابزار و وسایل

عدم تحقیق در رابطه با کارایی ابزار

معایب دستگاهها : نداشتن سرویس به موقع، قطعات یا فردی که بتواند باآنها کار کند

نتیجه :  صرفا مجهز بودن به ابزارهایی چون انواع پروژکتورها، یا ضبط صوت و گرامافون نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آنها و مشکل گشای معضلات آموزشی باشد.

nمرحله دوم- مواد‌ آموزشی

vصاحبان صنایع به دلیل یافتن بازار تازه‌ای برای فروش تولیدات سخت افزار (ابزار) شروع به تولید نرم افزارهای (مواد) مورد نیاز مدارس کردند.

vکلاسها پر جنب و جوش شدند فیلمبردارها و فیلمسازها و عکاسها وارد میدان گردیدن و شروع به تولید مواد گردند.

vتولید فیلمهای مخصوص برای آموزش در مدارس و انتشارکتابها و نقشه‌های ویژه، کودکان

تکنولوژی آموزشی

nمرحله دوم- مواد‌ آموزشی

vپژوهشهای انجام یافته : درباره تاثیر رنگ برآموزش، اندازه تصویر و همچنین تاثیر مشخصات تصویر برای جلب توجه بیشتر بود.

vعدم تفاوت قابل ملاحظه‌ای بین آموزش سنتی وآموزشی از طریق ارائه مواد گرانقیمت

vدخالت عناصردیگری مثل معلم وشاگرد نیز درآموزش و یادگیری

nمرحله سوم- نظامهای درسی

vتوجه به نظامهای درسی

vعدم کفایت صرف داشتن ابزار و مواد برای افزایش کارآیی مدارس

vپذیرفتن ابزار و مواد را به عنوان جزیی از برنامه کار و ایجاد هماهنگی بین کلیه عناصری که به نحوی در آموزش دخالت دارند

vاستفاده از نظریه عمومی سیستمها

vتوجه به نیازهای دقیق یادگیرندگان و تعیین دقیق اهداف

تکنولوژی آموزشی

مرحله سوم- نظامهای درسی

vقرار گرفتن وسایل و مواد همه در خدمت نظام درسی

v نگاه متخصصین به کل یادگیری و آموزش مدرسه‌ای به عنوان یک نظام

v افراد متخصص: طراحان سیستمهای‌ آموزشی
(و بیشتر انفرادی)

vتوجه به طراحی منظم تدریس (آموزشی) یا تکنولوژی آموزشی (تدریس)

vبازآموزی معلمین، تولید مواد جدید، افزودن فضاهای آموزشی، بالا بردن امکانات کتابخانه‌ها و آزمایشگاهها

مرحله سوم- نظامهای درسی

vانواع خودآموزها و آموزشهای برنامه‌ای

vپژوهشهای انجام شده :  در رابطه با ویژگیهای روانی یاد گیرنده و مشخصات محرکهای آموزشی. نگرش یاد گیرنده نسبت به موضوعهای درسی مقایسه یادگیری از طریق آموزش برنامه‌ای و یا سایر انواع آموزش

vتاثیر متغیرهای دیگری بر یادگیری دانش آموزان :  خانواده ، تعداد کتابهای موجود در یک خانه

مرحله چهارم- نظامهای‌آموزشی

vآموزش افراد با توجه به نیازهای آنها در رابطه با جامعه خاص خود آنها

vتوجه هم به فردیت شخص و نیازهای او و هم به نیازهای  جامعه.

vافراد متخصص :  علاوه بر کلیه افرادی که در مراحل اول، دوم و سوم تکنولوژی آموزشی کار می‌کردند برنامه ریزان اقتصادی، جامعه شناسان، روانشناسان، تحلیل کنندگان نظام (سیستم آنالیست‌ها)

مرحله چهارم- نظامهای‌آموزشی

قرار گرفتن امکانات در محل در اختیار یاد گیرنده ولی او خود مسئول یادگیری خود است .

vآموزش منظم :به صورت آموزش رسمی مدرسه‌ای نیست
بلکه در سطح جامعه انجام می‌گیرد.

vپژوهشها : از تکامل مفهوم تکنولوژی آموزشی خواستار پاسخگویی به سئوالهایی است از قبیل چه کسی به چه گونه‌ای  از آموزش نیاز دارد و این تصمیم باید از طرف چه کسی گرفته شود . به عنوان نمونه استفاده از ماهواره‌های مخابراتی برای تلویزیون آموزشی در کشور هند

مرحله پنجم- نظامهای اجتماعی

v  مفهوم تکنولوژی آموزشی بیشتر به عنوان فلسفه‌ای است حاکم بر کل آموزشی که در یک کشور برای رسیدن به هدفهای رشد و توسعه انجام می‌گیرد .

v تکنولوژی آموزشی مخصوص افراد یا سازمان خاصی نیست بلکه حیطه عمل هر فرد یا سازمانی را که برای رشد و توسعه کشورش کار می‌کند در برمی‌گیرد .

vهماهنگ کردن فعالیتهای همه سازمانهای اجرائی و آموزش بخش دولتی و خصوصی برای انجام فعالیتهای آموزشی

تکنولوژی آموزشی

مرحله پنجم- نظامهای اجتماعی

vتوجه به تکنولوژی آموزشی به عنوان یکی از عوامل در برنامه ریزی هر کشور

vتوجه کلیه نهادها و سازمانها  به آن برای اجرای برنامه‌های آموزشی خود

vبیشتر کشورها با این مراحل رو به رو بوده‌اند

تکنولوژی آموزشی در ایران

مرحله اول :

vاز سال ۱۳۰۶ (هـ . ش) به بعد اقدام به ایجاد آزمایشگاههای فیزیک،
شیمی و علوم زیستی

vنداشتن کادر متخصص، کمبود ابزار و مواد مورد نیاز و عدم اعتقاد به کاربرد این ابزار و روش سبب عدم موفقیت این مراکزو راکد ماندن فعالیتها

 

تکنولوژی آموزشی در ایران

v تأسیس اداره کل هنرهای زیبا در سال ۱۳۰۸ وزارت فرهنگ (سابق)،  که علاوه بر نظارت بر کلیه فعالیتهای هنری، عهده دار مسئولیت استفاده از وسایل سمعی و بصری مدارس  ، ایجاد آزمایشگاههای سمعی و بصری دانشسرای مقدماتی و دانشسرای عالی  نیز بود .

تکنولوژی آموزشی در ایران. در ایران ، ابتداخریداری و نگهداری ابزار و وسایل سمعی و بصری بدون توجه به نیازها. خریداری فیلمها و مواد مورد نیاز نیز بدون توجه به فرهنگ و زبان مردم و عدم امکان ترجمه همه آنها از خارج ودر اختیار گذاردن آنها به مدارس و دانشگاهها

vراکد ماندن ابزار و هم مواد برای تدریس بدلیل عدم آشنایی معلمین با مواد و ابزار و فقدان وقت و علاقه از سوی معلمین

تکنولوژی آموزشی در ایران

مرحله دوم:

تشکیل  دفتر آموزش سمعی و بصری در وزارت فرهنگ

v اقدام به تشکیل جشنواره‌های بین المللی فیلمهای آموزشی

vخرید و نگهداری فیلمهای کاندید جایزه در این جشنواره در مراکز استانها

nتکنولوژی آموزشی در ایران

vتاسیس تلویزیون آموزشی در سال ۱۳۴۳ زیر نظر وزارت آموزش و پرورش

vپخش برنامه‌های درسی در زمینه فیزیک، شیمی، جبر، علوم طبیعی، زبان و دستور زبان فارسی

vتوقف پخش این برنامه ها به علت عدم تطابق وقت آن با برنامه دبیران و مدارس

vپخش مجدد در سال ۱۳۵۳

nتکنولوژی آموزشی در ایران

vشکست به دلیل  عدم برنامه ریزی صحیح و عدم انتشار
اطلاعات درست مربوط به زمان پخش

vتأسیس شرکت صنایع آموزشی با سرمایه مشترک وزارت آموزش و پرورش و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
به منظور تهیه و تولید مواد آموزشی مورد نیاز کشور با در نظر گرفتن نظام آموزشی، محتوای برنامه‌های درسی و سطوح و رشته‌های مختلف تحصیلی و با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور

تکنولوژی آموزشی در ایران

تکنولوژی آموزشی

مرحله سوم :

vتأسیس دوره فوق لیسانس تکنولوژی آموزشی در سال ۱۳۵۳

vهدف : تهیه کادر متخصص برای سرپرستی مراکز یادگیری در بیست منطقه از استانهای کشور به منظور تولید مواد مورد نیاز مدارس

vطراحی سیستمتیک آموزشی، تهیه خودآموزها، روانشناسی تربیتی و یادگیری، آمار و سنجش جزو دروس این دوره

تکنولوژی آموزشی در ایران

شروع آموزش برنامه ریزی شده یا آموزش برنامه‌ای و تولید مواد براساس آن در همین سال توسط تلویزیون آموزشی با سیستم ۸۰ .

تکنولوژی آموزشی

تکنولوژی آموزشی در ایران

vسیستم ۸۰ کامپیوتر بسیار ساده ای است که مجهز به صفحه، صدا، اسلایدهای رنگی، پنج کلید و گوشی به صورت ویوور (صفحه نمایش تصویر آن شبیه صفحه دستگاه تلویزیون) است و برای آموزش خواندن به کودکان دوره آمادگی به کار گرفته شد.

vبه کمک این دستگاه نوآموز از طریق گوشی پیامهای آموزشی را دریافت و سپس با فشار دادن یک دکمه به آن پاسخ می‌دهد. اگر پاسخش صحیح بود اطلاعات بعدی به او ارائه می‌شود. در صورت غلط بودن پاسخ پیام مجددا تکرار می‌گردد. تکرار پیام تا زمانی که نوآموز پاسخ صحیح بدهد ادامه می‌یابد

تکنولوژی آموزشی در ایران

مرحله چهارم :

vایجاد دانشگاه آزاد ایران با استفاده از روش چندرسانه‌ای  وهدفش آموزش براساس نیازهای فردی و تربیت افراد
متخصص مورد نیاز جامعه بدون دور شدن دانشجویان از محل زندگی خود در آموزش و یادگیری شرکت می‌کردند

تکنولوژی آموزشی

nتکنولوژی آموزشی در ایران

vاستفاده از امکانات رادیو و تلویزیون آموزشی در رساندن پیام به یادگیرندگان. البته از سایر رسانه‌های نوشتاری، دیداری، شنیداری و شنیداری نیز بهره می‌گرفت.

v قبل از آن دانشکده مکاتبه‌ای دانشگاه سپاهیان انقلاب (بعدا ابوریحان بیرونی) نیز برای رسیدن به همین هدف برای آموزش کارکنان دولت (با تکیه بر آموزگاران) می‌کوشید. نحوه آموزش در دانشکده مکاتبه ای از طریق ارسال کتب و نوار شنیداری و گاه کلاسهای حضوری رفع اشکال بود.

تکنولوژی آموزشی در ایران

مرحله پنجم :

vمفهوم مرحله پنجم تکنولوژی آموزشی در ایران فقط به صورت مقالاتی پراکنده مورد بررسی قرار گرفته است .

vدر اکثر کشورهای جهان سوم برنامه‌ها بیشتر به صورت مقطعی اجرا می‌گردد و اجرای برنامه‌های طولانی مدت با اهداف دقیق و منسجم، به ندرت جامه عمل به خود می‌پوشند.

v

تکنولوژی آموزشی در ایران

vتکنولوژی آموزشی همیشه هدفهای اصلی خود را که همگانی کردن آموزش و بالا بردن کیفیت آن و سطح یادگیری است ،دنبال می‌کند.  (دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور)

 

تعریف تکنولوژی آموزشی

vواژه تکنولوژی technology از ریشه یونانی technologia به معنی برخورد سیستمتیک می‌آید.

vتکنولوژی آموزشی را از نظر لغوی : کاربرد دانش یا یافته‌های علمی برای مقاصد آموزشی، یا برخورد سیستمتیک با آموزش

تعریف تکنولوژی آموزشی

vتعریفی از تکنولوژی آموزشی که اکنون تقریبا مورد پذیرش همه است تعریف جیمزبراون از تکنولوژی آموزشی است. براون تکنولوژی آموزشی را طراحی، اجرا، و ارزشیابی سیستمتیک تمامی فرایند یادگیری و آموزش براساس هدفهای مشخص و نتایج تحقیقات در زمینه‌های یادگیری انسانی و ارتباط و همچنین بکار گرفتن مجموعه‌ای از منابع انسانی و غیر انسانی به منظور ایجاد آموزش موثرتر می‌داند

تعریف تکنولوژی آموزشی

مطابق تعریف فوق تکنولوژی آموزشی :

v از تمام یافته‌هایی که در زمینه یادگیری انسانی بدست آمده است بهره می‌گیرد.

v علمی که یادگیری را مورد مطالعه قرار می‌دهد علم روانشناسی یادگیری است و علمی که اختصاصاً یادگیری انسان را بررسی می‌کند شاخه‌ای از روانشناسی به نام روانشناسی پرورشی یا روانشناسی تربیتی است. پس تکنولوژی آموزشی از یافته‌های علم روانشناسی تربیتی بهره می‌گیرد.

به طور نمونه مقاله ای در مورد روان شناسی عمومی

تکنولوژی آموزشی

تعریف تکنولوژی آموزشی

vتکنولوژی آموزشی از نتایج پژوهشها در زمینه ارتباط نیز سود می‌جوید، تکنولوژی آموزشی هر موقعیت آموزشی را یک موقعیت ارتباطی می‌داند، سعی می‌کند که اجزاء موجود در این موقعیت ارتباطی را شناسایی کند و موانع ارتباطی را تشخیص دهد.

vتکنولوژیست آموزشی می‌کوشد تا تمام موانع موجود بر سر راه انتقال پیام در موقعیت آموزشی را از بین ببرد و بدین طریق آموزشی موثرتر را انجام دهد .

تعریف تکنولوژی آموزشی

در تعریف جیمزبراون از تکنولوژی آموزشی :

v طرح ریزی سیستمتیک، کاربرد ماهرانه تولیدات تکنولوژی و نتایج تحقیقات روانشناسی تربیتی و ارتباط اموری اساسی می‌باشند.

v علاوه بر اینها تکنولوژی آموزشی با استفاده از منابع انسانی و غیر انسانی می‌کوشد تا با بهره گیری از همه امکانات به اهداف آموزشی برسد.

v در این تعریف از واژه‌های سیستم، فرایند آموزش و یادگیری، و ارتباط استفاده شده است .

تعریف سیستم

باناتی معنی واژه نامه‌ای معادل سیستم را چنین بیان می‌کند:

v”مجموعه‌ای از اشیاء که به وسیله نوعی تعامل یا وابستگی متقابل و منظم وحدت یافته‌اند، یک گل ارگانیک یا سازمان یافته چون منظومه شمسی یا یک سیستم تلگراف جدید“.

تعریف سیستم

از تعریف باناتی چنین برمی‌آید :

vسیستم یا به صورت طبیعی موجود است مانند منظومه شمسی یا انسان آنها را ساخته است مانند سیستم تلگراف.

v در بعضی از سیستمها هم از سیستم طبیعی استفاده شده است و هم از سیستم انسان ساخته.

v سیستمهای انسان ساخته معمولا برای رسیدن به هدف معینی به وجود می‌آیند، پس می‌توان آنها را مجموعه سازمان یافته‌ای از اجزاء متعامل و مرتبط که عمدا بوجود آمده تا به شکل وحدت یافته‌ای هدفهای معینی را متحقق سازد دانست.

تکنولوژی آموزشی

تعریف سیستم

مطابق این تعریف در هر سیستم اجزائی وجود دارند :

vکه به هم مربوطند و به طور دائم با یکدیگر در حال کنش متقابل یا تعامل هستند. این اجزاء محتوای سیستم هستند.

v اجزاء کارهایی را انجام می‌دهند که به هر کدام از آن کارها یا فعالیتها فرایند گفته می‌شود.

vانجام این کارها یا فرایندها برای رسیدن به یک هدف معین است .

vاین هدف به وسیله انسان و از قبل تعیین شده است .

شکل ( ۱ ـ ۱ )

nتعریف سیستم

تعریف سیستم برتر

vدر هر سیستم هدف ، فرایندهای لازم یا کارهایی را که باید انجام شوند تعیین می‌کند و فرایندها نوع اجزاء یا محتوایی را که باید برای رسیدن به هدف به کار گرفته شوند معین می‌سازند. سیستمها در سطح وسیعتری از محیط خود عمل می‌کنند که این سطح وسیعتر را سیستم برتر گویند. به عبارت دیگر هر سیستم جزئی از سیستم بزرگتری است. سیستم جزء را خرده سیستم و سیستم بزرگتر را سیستم برتر آن سیستم گویند.

تعریف سیستم برتر

v مثلا دبستان خرده سیستمی از نظام آموزش ابتدایی است. پس نظام آموزش ابتدایی سیستم برتر دبستان است. نظام آموزش ابتدایی در حالی که سیستم برتر دبستان است، خود خرده سیستمی از نظام آموزش و پرورش است.

تکنولوژی آموزشی

nسیستم کلاس درس

vخرده سیستم : کلاس درس

vاجزاء : دانش آموزان معلم، تخته سیاه، کتابها، نقشه‌ها و سایر
مواد دیداری- شنیداری

vهدف : یادگیری

vفرایندها : خواندن، بحث کردن، فیلم دیدن، حل مسئله، پژوهش

nکفایت یک سیستم

v   برای اینکه یک سیستم با حداکثر کفایت خود کار کند باید کلیه اجزاء مورد نیاز خود یا اجزاء جایگزین را در اختیار داشته باشد و به جنبه‌ها یا ابعاد مختلف این اجزاء توجه کند.

nتشخیص یک سیستم

vدر ضمن هر سیستم را می‌توان به وسیله :

ü الف) منبع انرژی یا درون داد ،

ü  ب) بخشهایی که انرژی را تغییر می‌دهند ،

ü ج) برون داد تشخیص داد.

v

nتشخیص یک سیستم

vدر سیستم کلاس :

ü الف) درون داد : دانش آموز،

ü  ب) بخشهایی که انرژی را تغییر می‌دهند: تمام اجزاء و فرایندهایی هستند که برای ایجاد تغییرات مطلوب در او به کار گرفته می‌شوند  ،

ü ج) برون داد تشخیص داد : دانش آموزی است که در او تغییرات ایجاد شده است .

nآموزش

vکلیه فعالیتهای هدفمندی است که برای ایجاد یادگیری صورت می‌گیرد. این فعالیتها می‌توانند از راه دور انجام گیرند و کنش متقابل از طریق ارتباط با مرکز به وسیله تلفن یا پست یا کانال تلویزیونی یا هر طریق دیگر صورت گیرد.

v مهم این است که فعالیتها دارای هدف مشخص هستند و برای ایجاد تغییر در رفتار یادگیرنده انجام می‌گیرند.

آموزش

vکسی که این فعالیتها را انجام می‌دهد و می‌تواند
برنامه ریزی باشد که کلیه جریان آموزش را به طور سیستمتیک طراحی می‌کند و طرح برنامه را برای اجرای یک آموزش کلاسی از طریق معلم یا آموزش از طریق تلویزیون برای گروه کثیری از افراد یا آموزش از طریق معلم یا آموزش از طریق تلویزیون برای گروه کثیری از  افراد یا آموزش از طریق
کامپیوتر می‌ریزد.

v گاه نیز خود معلم طرح برنامه آموزشی است.

n[/vc_column_text][/vc_column_inner][/vc_row_inner][/vc_column][/vc_row]

1 دیدگاه برای مقدمات تکنولوژی آموزشی

  1. admin 1

    تکنولوژی آموزشی

دیدگاه خود را بنویسید